Januari is het seizoen van goede voornemens … en afhaken. Meer bewegen staat steevast bovenaan vele lijstjes, maar tussen ‘ik ga het doen’ en het effectief doen zit vaak een kloof. Hoe overbrug je die?
UGent-inspanningsfysiologen Eline Lievens en Wim Derave geven het antwoord in het boek De Beweegreden. Hun boodschap: niet bewegen is nefast voor onze gezondheid, maar kleine bewegingsveranderingen leveren grote gezondheidsvoordelen op. We polsten bij Eline welke tips ze heeft om jouw goede voornemen in 2026 wél te halen.
Waarom te weinig bewegen zo’n probleem is
We leven in een wereld die uitnodigt om vooral te zitten. Alleen is ons lichaam daar niet op gebouwd. Onze fysiologie is nog steeds die van onze voorouders die als jager-verzamelaar voortdurend bewogen. Sinds de industriële revoluties zijn we alsmaar minder actief geworden en vandaag is stilzitten de norm.
Nochtans werkt beweging als een breed medicijn: het verlengt je gezonde levensjaren en verlaagt het risico op chronische aandoeningen zoals diabetes, obesitas, dementie en kanker. “Fysiek actieve mensen hebben ongeveer 40% minder kans om vroeg te sterven,” zegt Eline Lievens. “Welk medicijn kan daarmee wedijveren?”
Toch sturen we als maatschappij nog vooral aan op genezen, niet op voorkomen. “België besteedt momenteel 98% aan curatieve geneeskunde waarbij het genezen van ziekten centraal staat. Slechts 1,8% van de gezondheidsuitgaven gaat naar preventie.” Dat is, zacht gezegd, de wereld op zijn kop.
Te weinig bewegen is niet alleen een persoonlijke verantwoordelijkheid. “We leren dat we onze tanden moeten poetsen, maar daar stopt het,” aldus Eline. “Eigenlijk zou het op school een vak moeten zijn: hoe hou je je lichaam gezond?”
Eline Lievens: "We moeten als maatschappij investeren in een bewegingsvriendelijke omgeving: veilige fietspaden, scholen en winkels dichtbij, en recreatieve voorzieningen in de buurt."
“Daarnaast moeten we als maatschappij investeren in een bewegingsvriendelijke omgeving: veilige fietspaden, scholen en winkels dichtbij, en recreatieve voorzieningen in de buurt.”
Bewegen gaat over meer dan enkel sport
Veel mensen denken nog altijd zwart-wit: ofwel sport je ‘serieus’, ofwel heeft het geen zin. Eline: “Maar je spieren maken geen onderscheid tussen een trap oplopen of een sprint trekken op het voetbalveld. Als je beweegt en je hartslag gaat omhoog, gebeurt er iets.”
Daarom is ‘meer bewegen’ breder dan ‘meer sporten’. Het gaat ook over actief transport (met de fiets naar het werk), beweging op het werk (de trap nemen) of in het huishouden en de vrije tijd (stofzuigen, tuinieren, wandelen).
Het goede nieuws is: vooral wie weinig beweegt, kan het meest winnen. Eline benadrukt dat de sprong van ongeveer 4.000 naar 7.000 stappen per dag al veel gezondheidswinst oplevert. Je hoeft dus niet te wachten tot je 10.000 stappen per dag zet. En wil je extra prikkelen? Kies af en toe iets pittiger: drie verdiepingen traplopen geeft meer effect dan naar de koffiemachine wandelen.
Bewegen is ook brandstof voor je brein
Beweging doet niet enkel iets met je lichaam, maar ook met je hoofd. Veel mensen merken dat ze na beweging een ‘helderder hoofd’ hebben. “Bij beweging krijgt de prefrontale hersenkwab meer doorbloeding. Daardoor kan je je beter concentreren en betere associaties maken. Een soort van ‘breinboost’ dus. Er is onderzoek dat toont dat je beter presteert op een wiskundetaak als je net ervoor kort bewogen hebt in plaats van stil te zitten.”
Er speelt nog iets: “Je spieren geven tijdens het bewegen stoffen af, myokines, die ook je hersenen beïnvloeden. Normaal gesproken krimpt het volume van het geheugencentrum in de hersenen naarmate we ouder worden. In een studie met 60-plussers werden mensen ingedeeld in twee groepen: de ene groep moest drie keer per week 40 minuten stretchen. De andere groep moest drie keer per week 40 minuten wandelen”. Het resultaat? “Bij de wandelgroep nam het volume van het geheugencentrum niet af, maar juist toe. En dat grotere geheugenvolume ging samen met betere scores op geheugentests. Dat is heel interessant, want de studie toont aan dat je door regelmatig te bewegen het risico op dementie verkleint.”
Eline Lievens: "Van kleine aanpassingen zie je minder snel effect, maar op lange termijn maken ze een groot verschil. Je lichaam heeft tijd nodig om zich aan te passen aan die nieuwe prikkels. Geef het die tijd.”
Waarom we afhaken (en hoe je dat voorkomt)
Alle begin is moeilijk. “Start je met lopen, bijvoorbeeld via een start-to-run, dan voelt dat eerst zwaar en vermoeiend. Maar eens je die eerste fase voorbij bent, wordt het leuker. Op termijn kan het lopen zelfs als wandelen aanvoelen. Dat lijkt eerst misschien onvoorstelbaar, maar je lichaam kan veel meer dan je denkt, als je het rustig opbouwt.”
Die opbouw vraagt wel geduld. “De eerste keer krachttraining? Reken op spierpijn. Niet één dag, maar soms drie,” zegt Eline. “Dat is normaal. Zie het als een teken dat je lichaam sterker wordt, niet als een reden om te stoppen. Na enkele sessies zal het minder pijnlijk voelen.”
We starten vaak te groot. “Mensen stellen vaak scherpe doelen: ‘binnen drie maanden loop ik een marathon’, terwijl ze vandaag nog niet lopen,” zegt Eline. Dat motiveert even, maar eindigt vaak in overbelasting.
Té ambitieuze plannen zijn niet duurzaam: “Een uur per dag sporten hou je niet vol. Van kleine aanpassingen zie je minder snel effect, maar op lange termijn maken ze een groot verschil. Je lichaam heeft tijd nodig om zich aan te passen aan die nieuwe prikkels. Geef het die tijd.”
‘Bucketlistsporters’ of ‘weekend warriors’ die enkel in het weekend intensief trainen, hebben ook extra kans op blessures. “Daag jezelf uit, maar in kleine stappen. Kijk waar je nu staat en voeg daar iets extra aan toe.”
En andere valkuil is de weegschaal. “Veel mensen bewegen om af te vallen, maar dat is geen makkelijke strategie. Letten op je voeding speelt een grotere rol, en de combinatie van beiden werkt nog beter. Zelfs als je gewicht niet lijkt te veranderen, verbetert je lichaamssamenstelling wel: meer spieren, minder vet. En ook zonder gewichtsverlies levert bewegen enorme gezondheidsvoordelen op.”
Vijf haalbare tips om meer te bewegen in 2026
- Kies iets dat je graag doet, anders hou je het niet vol. Voetbalde je vroeger en mis je de competitie? Probeer een variant zoals wandelvoetbal.
- Maak het klein (en dus haalbaar). Zet je vandaag al gemiddeld 5.000 stappen? Mik dan op 6.000 of 7.000. Kleine winst die je lange tijd volhoudt, is waardevoller dan een strak schema dat je na drie weken opgeeft.
- Zet het in je agenda. Plan op werkdagen een lunchwandeling. Nodig ook je collega’s uit, zo is er minder kans dat je alsnog doorwerkt in plaats van te wandelen.
- Maak het zichtbaar. Zet je loopschoenen aan de deur. Stop sportkleren in je werktas. Kleine hints verlagen de drempel.
- Werk met ‘exercise snacks’: Geen tijd voor een volledige training? Knip beweging op in kleine momenten zoals traplopen aan een steviger tempo of drie minuten stevig wandelen tussen twee meetings. Zo haal je een paar keer per dag je hartslag even omhoog.
Meer weten?
Lees of luister naar De Beweegreden. Want het boek is ook beschikbaar als luisterboek op de podcast platformen. Zo combineer je inspiratie met beweging!
Eline Lievens is professor inspanningsfysiologie aan de vakgroep Bewegings- en Sportwetenschappen van de UGent. Ze onderzoekt hoe spieren en beweging onze gezondheid beïnvloeden en is gepassioneerd door het belang van een gezonde levensstijl voor gezondheid met een focus op beweging en voeding.
Het luisterboek De Beweegreden kwam tot stand met steun van het maatschappelijk valorisatiefonds van de UGent.
Lees ook
“Elke vrouw is anders”: Eline De Roo ontwerpt borstprothesen die écht passen
Heel wat borstprothesen zijn vandaag standaardproducten. Maar lichamen zijn dat niet. Industrieel ingenieur Eline De Roo onderzocht met haar eindwerk of het anders kan.
Maakt AI ons brein slim of lui?
We vroegen neuroloog Kristl Vonck hoe ze kijkt naar de invloed van AI op onze hersenen. Wat gebeurt er met ons brein wanneer we denkwerk systematisch uitbesteden aan een algoritme?
Bashir Abdi ontvangt eredoctoraat: “Dit toont hoe krachtig sport is”
Voor zijn unieke combinatie van topsport en maatschappelijke inzet, onder meer voor kwetsbare jongeren in Gent, ontvangt Abdi een eredoctoraat van de Universiteit Gent. “Je hoeft geen olympische prestatie te leveren om anderen te kunnen helpen.”
Niki linkt robotica, AI en chirurgie aan elkaar
Als tiener in Teheran droomde Niki Rashidian ervan computeringenieur te worden, maar het liep anders. Vandaag is ze chirurg in een erg complexe discipline en bekijkt ze als onderzoeker hoe AI de chirurgie van morgen kan vormgeven.
