Bashir Abdi ontvangt eredoctoraat: “Dit toont hoe krachtig sport is”

Een bronzen en een zilveren medaille in de olympische marathon leverden Bashir Abdi een plek op in de geschiedenisboeken. Maar wat hij naast de piste doet, verdient minstens evenveel eremetaal. Voor zijn unieke combinatie van topsport en maatschappelijke inzet, onder meer voor kwetsbare jongeren in Gent, ontvangt Abdi een eredoctoraat van de Universiteit Gent. “Je hoeft geen olympische prestatie te leveren om anderen te kunnen helpen.”

Net als ieder voorjaar, verblijft Bashir Abdi op hoogtestage in de bergen van Ethiopië. De olympiër maakt tussen de trainingen door tijd voor een gesprek. Hij bekent dat hij nachtenlang niet kon slapen nadat vicerector Herwig Reynaert hem opbelde met de vraag of hij het eredoctoraat van de UGent wilde aanvaarden. “Ik viel bijna van de berg (lacht). Ik doe niets bijzonders, enkel wat ik graag doe: lopen. Dat ik zo mensen inspireer of help, toont vooral hoe krachtig sport kan zijn.”

Voelt dit anders dan een olympische medaille?

“Als sporter is dat het hoogst haalbare dat je kan behalen. Als academicus lijkt me dat een eredoctoraat. Dat ik er nu een krijg, voelt dus eigenlijk als the best of both worlds: een olympische medaille op academisch niveau. Een enorme erkenning.”

Je hebt al vaak gezegd dat Gent doorheen de jaren echt je thuis is geworden. Wat betekent de stad voor jou?

“Gent is voor mij de plek waar mijn leven écht is gestart. Ik heb het geluk gehad hier terecht te komen. De stad omarmt alle kleuren en verschillen en zonder mijn stadsgenoten zat ik hier niet. Dat maakt de erkenning van de UGent ook zo bijzonder. Zelfs als het van de Universiteit van Oxford of Cambridge kwam, zou het niet zo speciaal voelen.”

Je kwam in 2002 in Gent terecht, gevlucht voor de burgeroorlog in Somalië. Je was amper 13 jaar. Heeft sport je geholpen om je plek hier te vinden?

“De cultuurschok was enorm. Ik sprak geen woord Nederlands en had zelfs nog nooit witte mensen gezien. Sport heeft mij geholpen om mijn weg te vinden, om vrienden te maken en de taal sneller te leren. Hier in Gent ontdekte ik per toeval atletiek, doordat ik met mijn vriend Bert Misplon en mijn broer Ibrahim mee ging naar Racing Gent. Toen ik aan het lopen was, voelde ik me voor het eerst in mijn leven echt vrij. Tijdens het lopen was ik alleen met mezelf; met het geluid van de vogels. Als kind had ik veel meegemaakt en dit voelde als een medicijn.”

Je richtte onder meer de vzw Sportaround op, die kwetsbare jongeren helpt integreren en motiveren. Hoe kan sport daarbij helpen?

“Sport is een universele taal die mensen met de meest uiteenlopende achtergronden kan samenbrengen. Als ik met een bakfiets vol sportmateriaal naar een Gents plein fiets, staan de jongeren elkaar vaak aan te staren, te negeren of zelfs ruzie te maken. Dan haal je een bal boven en gebeurt er iets magisch. Plots vormen ze een team, communiceren ze via het spel en geven ze high fives. Daar word ik echt gelukkig van. Sport verbindt, maar zorgt ook voor zelfvertrouwen, respect, discipline en doorzettingsvermogen.”

Waar kwam het idee vandaan om zo’n vzw op poten te zetten?

“Dat was voor mij een heel logische stap. Toen ik als tiener in België aankwam, vond ik snel de weg naar organisaties zoals vzw Jong. Zij organiseren laagdrempelige activiteiten, zonder dat je je zorgen hoeft te maken over lidgeld of sportuitrusting. Toen ik later sportief succes behaalde, voelde ik de verantwoordelijkheid om iets terug te geven aan de maatschappij die mij zoveel kansen had geboden.”

Die maatschappelijke verantwoordelijkheid komt niet uit de lucht vallen, want je studeerde sociaal werk. Zit zorgen voor anderen in jou?

“Mijn moeder had een groot hart voor mensen die het moeilijk hadden. Ik vind het jammer dat ze niet meer kan zien wat ik vandaag allemaal doe. Daarnaast weet ik uit eigen ervaring wat het betekent om geholpen te worden. Dat goede mag niet bij mij stoppen: wat je krijgt, moet je doorgeven. En als je iets goeds doet, krijg je er ook veel van terug.”

De UGent investeert ook in onderzoek naar de maatschappelijke rol van sport, onder meer via de leerstoel ‘De Toekomst van de Sport’. Hoe kijk jij daarnaar?

“Ik was erbij toen de leerstoel in 2018 werd opgericht. Ik herinner me die avond nog goed omdat die zo leerrijk en inspirerend was. Het is een uitstekend initiatief om academici, organisaties en mensen uit de praktijk samen te brengen. Als je academische kennis en terreinervaring verbindt, kan je echt een verschil maken: voor mensen in het algemeen en sporters in het bijzonder.”

Wat hoop je dat mensen zich later van Bashir Abdi herinneren?

“Niet zozeer mijn medailles, wel de persoon die ik ben. Ik kan goed lopen, maar dat maakt me niet beter dan iemand anders. We hebben allemaal de verantwoordelijkheid én het vermogen om elkaar te helpen, elk op onze eigen manier. Daar hoef je helemaal geen olympische prestatie voor te leveren. Integendeel: kindness is free.”