Professor en diepzee-ecologe Ellen Pape en doctoraatsonderzoekster Tina Agustina werken allebei op Campus Oostende. Ze delen naast een campus ook een interesse in ecologie en de wisselwerking tussen de zee en menselijke activiteit.
Wie op Campus Oostende rondloopt, waant zich in een klein universum van bedrijven, start-ups en onderzoeksgroepen die iets met de zee te maken hebben. Ellen is zowel professor als postdoctoraal onderzoeker bij de vakgroep Biologie (faculteit Wetenschappen), Tina is doctoraatsstudente bij de vakgroep Dierwetenschappen en Aquatische Ecologie (faculteit Bio-ingenieurswetenschappen).
Leven op de bodem
Ellen bestudeert het leven op de diepzeebodem en die ligt minstens op 200 meter diepte. Haar onderzoek focust op de impact van diepzeemijnbouw op polymetaalknollen: mineraalrijke knollen. Haar belangrijkste werkterrein is de Clarion-Clippertonzone in de Stille Oceaan, tussen Hawaï en Mexico.
De diepzee blijft een van de minst verkende plekken op aarde. "Ja, we hebben al nieuw leven ontdekt", lacht ze. Als ze de Clarion-Clippertonzone in duikt gebeurt dat niet met een onderzeeër zoals in de verhalen van Jules Verne. Ellen: "Die bestaan wel, maar zijn zeldzaam en duur. In de plaats besturen ingenieurs een onbemande onderwaterrobot vanaf het schip en vliegt een geprogrammeerde onderwaterrobot over de bodem om foto's en scans te maken."
Net omdat onderzoek op zo'n diepte enorm duur is, blijft de zeebodem relatief onontgonnen. "Daarom moet diepzeemijnbouw, als het zou plaatsvinden in de toekomst, heel goed beheerd worden: er zullen altijd effecten zijn op de omgeving maar het is belangrijk om een idee te hebben over de schaal en mogelijke verzachtende maatregelen. Wat we aanvaardbaar vinden van negatieve impact is niet enkel een wetenschappelijke, maar ook een maatschappelijke vraag. Het is een erg omstreden vorm van mijnbouw, net omdat we de antwoorden op die vragen nog volop aan het formuleren zijn."
Ellen bestudeert het leven op de diepzeebodem en die ligt minstens op 200 meter diepte.
Schimmels tegen vervuiling
Indonesië is een archipel met een van de langste kustlijnen ter wereld, vertelt Tina. "Je vindt er heel veel havens, offshore-structuren en andere door de mens gemaakte zeestructuren. Met mijn doctoraatsonderzoek wil ik er de vervuiling helpen verminderen."
Ze start aan het derde van haar vier jaar doctoraatsonderzoek aan de UGent. Ze isoleert schimmels uit zeewater, sediment en zeeorganismen, op zoek naar enzymes die kunnen dienen als milieuvriendelijk alternatief voor de giftige coating op onderwaterstructuren en scheepsrompen. "Ik zoek een duurzaam alternatief, gebaseerd op mariene schimmels."
Voor ze aan haar doctoraat begon, engageerde Tina zich in Indonesië voor lokale gemeenschappen: “Ik heb werkte met hen samen rond mariene problemen zoals zwerfvuil in zee en vervuiling door zware metalen.” Die ervaring bracht haar uiteindelijk bij de UGent: “Daarna zocht ik een universiteit en een professor die op dat thema onderzoek deed. Zo kwam ik terecht bij professor Jana Asselman van Marine@UGent, hier op Campus Oostende."
Een campus vol kruisbestuiving
Campus Oostende is de ideale biotoop voor dit soort onderzoek. Ellen vergelijkt het wetenschapspark met dat in Zwijnaarde, waar Campus Ardoyen en Campus Eiland Zwijnaarde van de UGent een levendig ecosysteem vormen met internationale R&D-centra en hoogtechnologische groeibedrijven, actief in de biotechnologie. Bluebridge, het gebouw waar Ellen en Tina werken, fungeert als een soort hub. “Naast de UGent-onderzoeksgroepen, waaronder de marine engineering-vleugel waar Tina zit, huizen er ook tien bedrijven die actief zijn in de blauwe economie.”
Elke maand wordt een informeel netwerkmoment georganiseerd waarop bedrijven en onderzoeksgroepen elkaars werk voorstellen. “Dat is een goede gelegenheid om mensen te ontmoeten en van elkaar te leren”, vertelt Tina, “net als tijdens meer informele activiteiten zoals de potluck die we hier vorige week met alle mensen van Bluebridge hebben gedaan.” Haar eigen onderzoeksgroep telt een twintigtal medewerkers, aangevuld met internationale postdocs en uitwisselingsstudenten.
De interdisciplinaire verbinding tussen faculteiten hier op de campus maakt de samenwerking heel waardevol.
Ellen: “Bij Tina draait het vooral om bio-ingenieurswetenschappen, terwijl ik zelf van de faculteit Wetenschappen ben. De interdisciplinaire verbinding tussen faculteiten hier op de campus maakt de samenwerking heel waardevol.”
Een nieuw academiejaar
Tina wacht dit academiejaar een belangrijke mijlpaal voor haar doctoraat. "Ik werk aan mijn eerste paper om eind dit jaar in te dienen. Ondertussen ga ik in het labo verder met het zuiveren van de enzymen."
Ook voor Ellen wordt het een druk academiejaar. "Ik regel de logistiek voor de expeditie naar de Clarion-Clippertonzone dit najaar. Daarnaast begeleid ik masterstudenten in de opleiding Oceans and Lakes en geef ik les over mariene ecologie. En in het kader van levenslang leren zet ik een nieuwe cursus op poten over het gebruik van AI en machine learning bij de analyse van omgevingsdata en het schrijven van projectvoorstellen."
Een druk jaar in het verschiet, dus. Gelukkig kunnen ze vanuit Campus Oostende snel naar zee om even het hoofd leeg te laten waaien en te genieten van onze Noordzee.
Welke tip geef jij UGent'ers voor het komende academiejaar?
Tina: “Blijf jezelf in zowel een academische als een niet-academische omgeving. Durf je ideeën en uitdagingen te bespreken met je professoren en medewerkers, want iedereen wil helpen. Dompel je onder in het lokale leven en ontdek wat de natuur, cultuur en het dagelijkse leven in België te bieden hebben, in het bijzonder in Oostende. Het is meer dan de moeite!”
Ellen: “Geniet van het traject, niet alleen van de bestemming. Investeer als onderzoeker in samenwerking tussen vakgroepen en universiteiten: dat maakt elk project rijker. En UGent'ers uit Gent zijn altijd welkom in Oostende voor een nieuwe samenwerking rond de oceaan!”
Lees ook
TechTransfer: de springplank voor wetenschappelijk onderzoek
Hoe zorg je dat wetenschappelijke doorbraken de weg vinden naar de echte wereld? Dat is de missie van TechTransfer UGent. ‘Wij doen aan communitybuilding, stellen labo’s ter beschikking en ondersteunen bij businessplannen om spin-offs een duw in de rug te geven.’
Wat leeft er eigenlijk in de Noordzee?
Voor velen is de Noordzee een plek om uit te waaien, een frisse duik te nemen of een ijsje te eten. Maar de Noordzee is veel meer dan strand, golven en vakantiegevoel. Ze herbergt een rijk ecosysteem vol fascinerende dieren: van intelligente inktvissen tot onzichtbare bacteriën die onze planeet draaiende houden.
Aini en Ariane over hun studentenverenigingen: “Onze vereniging is het beste medicijn tegen heimwee”
Ze kenden elkaar niet voor de fotoshoot naar aanleiding van de opening van het academiejaar, maar na een paar minuten poseren was de klik er meteen. “We voelden ons net fotomodellen!”, lachen Aini Guna Risma en Ariane Twagiramungu enthousiast.
Waarom UGent Verbeeldt 2050 een noodzaak, een puzzel en een vliegwiel is
De UGent staat de komende decennia voor een historische transformatie. Met UGent Verbeeldt 2050 worden campussen vernieuwd, verplaatst en verbonden. “Het is een sterke toekomstvisie voor de UGent. En het pad ernaartoe? Dat leggen we samen af.”
