Zijn vitaminepillen onschuldig?

Een dagelijkse dosis vitamines en mineralen is voor heel wat mensen deel van hun routine geworden. Zeker in de winter grijpen we massaal naar vitamine D, omdat we denken dat we zo onze weerstand versterken. Maar klopt dat en is het dagelijkse vitaminepilletje wel zo onschuldig? We leggen het voor aan professor Sarah De Saeger (faculteit Farmaceutische Wetenschappen). Zij is gespecialiseerd in voedselveiligheid en gezonde voeding.

Eerst en vooral, wat is dat eigenlijk, een vitamine?

Sarah De Saeger: “Vitamines zijn essentiële nutriënten die we niet of onvoldoende aanmaken in ons lichaam, maar die wel noodzakelijk zijn om te overleven. We halen ze uit onze voeding, of ons lichaam maakt ze, in beperkte mate dus, zelf aan. Ze zijn zeer belangrijk voor onze basisgezondheid, maar je moet er geen wonderen van verwachten. Je zal er je immuniteit niet mee boosten of ziektes mee genezen.”

Vitamines en supplementen lijken niet meer weg te denken uit onze dagelijkse routine: een goede zaak?

“Ben je gezond, dan heb je normaal geen voedingssupplementen nodig omdat je de vitaminen uit je voeding haalt. De voorwaarde is wel dat je gezond en gevarieerd eet. Sowieso neemt je lichaam vitamines die in voeding zelf zitten beter op dan via een supplement.”

Welke vitamines kan je nemen en waarop moet je letten?

“Op zich kan het geen kwaad om zo’n supplement te nemen, maar dat doe je best als een kuur van een maand. Het heeft geen zin om dag in, dag uit vitamines te slikken. Vitamines op basis van water plassen we gewoon weer uit als we er te veel van innemen. Dat is zo voor de vitamines C en B. Maar sommige vitamines – A, D, E en K – stapelen zich op in het lichaam, waardoor je er op den duur te veel van hebt.”

Zijn die opstapelende vitamines gevaarlijk?

“Voor vitamines geldt dezelfde regel als voor alle voedingsstoffen, zelfs water: vanaf een bepaalde dosis worden ze toxisch. We raden vitamine A – goed voor je zicht – af aan zwangere vrouwen omdat een te hoge dosis nefast kan zijn voor de foetus en kan leiden tot afwijkingen. Daarom controleer je best in welke concentratie de vitamine in je supplement zit. Voor een korte kuur kan een hogere concentratie een goed idee zijn, maar niet als je het langer wil nemen.”

Als ik vitamines koop: hoe weet ik dan of ze veilig zijn? 

“Dat is in de EU gelukkig streng gereguleerd. De concentraties, vaak uitgedrukt in x-aantal procent van de referentie-inname, staan vermeld op de verpakking. Maar veel mensen kiezen voor producten uit niet-EU-landen vanwege de lagere prijs en daar gelden die strenge regels niet altijd. Mensen weten dus niet wat er precies in zit en of dat wel veilig is. Daarom vraag je bij je aankoop van vitamines best raad aan je apotheker.”

Online zie je veel verkeerde info over vitamines circuleren, hoe kunnen we dat counteren?

“Dat is heel moeilijk door de massa aan des- en misinformatie. Je kan dat als controlerende overheid onmogelijk allemaal opvolgen. Het lijkt me een goed idee als scholen meer aandacht besteden aan educatie over voeding. Maar ook volwassenen gaan makkelijk mee in valse claims, dat heb ik gemerkt toen ik meewerkte aan een VRT-item over eiwitten en wat erover circuleerde op TikTok. Daarop kwamen enorm veel boze reacties van mensen die de influencers geloofden. Het succes van zulke claims is niet zo raar. Mensen die ziek zijn of een gezondheidsprobleem hebben, zoeken naar een oplossing. Dat zit in onze aard.”

Denken mensen te snel dat een pilletje alles oplost?

“Zeker en vast, vitaminepillen nemen is gemakkelijker dan je voedingspatroon aanpassen. Maar alles start met een gezonde en gevarieerde voeding. Wil je genoeg vitamine B in je systeem krijgen, dan moet je veel volkoren producten eten. Dat brengt meer op dan een pilletje nemen en blijven kiezen voor sandwiches of donuts (lacht).”