Wie meer dan één kat in huis heeft, denkt vaak dat ze elkaar likken als teken van vriendschap. Maar Morgane Van Belle van de faculteit Diergeneeskunde nuanceert dat beeld. Voor haar onderzoek keek ze naar honderden kattenfilmpjes.
Wat onderzoek je precies, Morgane?
“Ik heb onderzocht wat het precies betekent als huiskatten elkaar likken. Het idee ontstond bij mijn eigen katten, toen ik merkte dat het likken niet altijd lief bedoeld was.” (lacht)
Likgedrag is sociaal gedrag dat je bij heel veel diersoorten ziet, van insecten en vissen tot apen. De betekenis ervan bij huiskatten werd nog nooit onderzocht. Eerder onderzoek focuste op vrij levende katten.”
Wat heb je ontdekt in je onderzoek?
“Men dacht altijd dat katten het deden om banden aan te halen of te versterken. Dat is soms het geval, maar zeker niet altijd. Katten likken elkaar ook om een passief-agressief signaal te geven. Daarmee proberen ze op een subtiele manier situaties van onderlinge spanning op te lossen.
Als ze eerst likken en daarna een beetje bijten, willen ze eigenlijk zeggen: ‘ik wil op dat dekentje liggen waar jij nu op ligt’. Dat zijn interacties waarbij je duidelijk ziet dat de gelikte kat het niet leuk vindt.
Dat passief-agressieve likken komt trouwens vaker voor dan je denkt. We zagen in 21% van de liksessies de oren van de gelikte kat naar achteren gaan, wat doorgaans betekent dat die kat zich niet zo comfortabel voelt.”
Je hebt voor je onderzoek heel katteneigenaars ingeschakeld?
“Ja, ik heb een citizen science -onderzoek (burgerwetenschap, n.v.d.r.) opgezet waarbij ik kattenfilmpjes verzamelde. Iedereen met twee gezonde volwassen katten thuis, kon aan dat onderzoek meedoen. De wisselwerking met de deelnemers was intens, maar gaf me ook veel energie.
Wat heb je met al die kattenfilmpjes gedaan?
“Ik gaf de katteneigenaars instructies over hoe ze hun katten best konden filmen. In totaal ontvingen we tientallen filmpjes van 53 kattenduo's, dus 106 katten in totaal. Daar zaten ook veel grappige filmpjes tussen, bijvoorbeeld van katten die heel erg schrokken wanneer ze doorhadden dat ze werden gefilmd.
We hebben alle filmpjes bekeken en het likgedrag gescoord: wat gebeurt er vlak voor en vlak na het likken, waar liggen ze voor de interactie begint, likken ze elkaar op de kop of ergens anders… Daarna hebben we al die verschillende gedragingen geanalyseerd. Zo konden we patronen in de interacties ontdekken.”
Wat wil je met jouw onderzoek bereiken?
“Ik hoop dat katteneigenaren het gedrag van hun katten beter gaan begrijpen. Veel mensen denken dat hun katten vriendjes zijn omdat ze elkaar likken, maar mijn onderzoek toont aan dat dat niet klopt.
Katteneigenaren hoeven natuurlijk niet meteen te panikeren als hun katten soms eens passief-agressief likken. Het is belangrijk om te kijken naar wat er nog meer gebeurt: geven de katten elkaar ook soms kopjes, spelen ze met elkaar… Dan is er niet meteen een probleem. Maar als je katten elkaar vaak aanstaren of elkaars weg naar de kattenbak blokkeren, zit er iets niet goed.
Als dat lang aanhoudt, krijgen die katten chronische gedrags- of gezondheidsklachten en gaan ze bijvoorbeeld in huis sproeien of buiten de kattenbak plassen. Eens we begrijpen hoe de relatie tussen katten écht zit, kunnen we daarop inspelen. Zo kunnen we vermijden dat katten naar de dierenkliniek komen met plasproblemen. Want net zoals bij mensen zijn blaasontstekingen bij katten vaak stressgerelateerd.”
Morgane Van Belle: "Veel mensen denken dat hun katten vriendjes zijn omdat ze elkaar likken, maar mijn onderzoek toont aan dat dat niet klopt."
Wat kun je zelf doen als je merkt dat je katten niet met elkaar overeenkomen?
“Katten gaan conflicten het liefst uit de weg. Als je bij jouw katten ziet dat er sociale spanning is, zorg er dan voor dat ze elkaar kunnen vermijden. Geef hen aparte ruimtes, of voorzie extra spullen zoals eetbakjes, slaapplaatsen of kattenbakken op verschillende plaatsen in het huis.
We vergeten vaak dat de voorouder van de kat solitair leefde, en dat veel katten graag alles alleen doen: alleen eten, alleen drinken, alleen slapen.”
Twee katten is dus niet altijd beter dan één kat?
“Vroeger dacht men inderdaad dat het beter was om twee katten te houden, omdat jonge katjes heel veel van elkaar leren. Maar later in hun ontwikkeling is het niet altijd een voordeel. Onderzoek toont aan dat er in 62% tot 88% van de huishoudens met meerdere katten sprake is van sociale spanning.
Het hangt vooral af van het karakter van je kat. Voor sommige katten is een tweede kat wel fijn, voor andere katten helemaal niet. En dat is niet te voorspellen. Als je er per se twee wilt, neem je er best meteen twee. Als je kat gewend is om alleen te zijn en er komt plots een tweede bij, is er meer kans op agressie.”
Wou je als kind al dierenarts worden?
“Ja, als zevenjarige wist ik al dat ik iets met dieren wou doen. Natuurlijk kwam er in m’n studententijd wel een reality check, want diergeneeskunde is best stevig en bestaat niet enkel uit diertjes knuffelen (lacht). Maar de liefde voor de dieren maakt veel goed.
De passie voor onderzoek is er pas in m’n masterproef gekomen. Het geeft me een goed gevoel om een impact te hebben op meerdere kattenhuishoudens en niet enkel op individuele patiënten.
Als mijn doctoraat afgerond is, hoop ik aan de UGent te blijven voor een postdoc over konijntjes. Al ligt mijn hart wel bij katten, dus ik hoop in de toekomst toch weer kattenonderzoek te kunnen doen.”
Hoe herken je of het likken van katten lief is?
- De kat likt vooral de kop en oren
- De katten maken langdurig fysiek contact, zoals tegen elkaar aan liggen of kopjes geven
- De katten worstelen speels
- De katten hebben dezelfde lichaamshouding: ze liggen of zitten allebei
Bedoeling van je kat is het starten of onderhouden van spel, onderhouden of versterken van sociale banden en sociale dienst: relaxatie, hygiëne
Hoe herken je of het likken van katten passief-agressief is?
- De kat likt in de nek-regio
- De katten tonen subtiele spanningssignalen zoals de lippen likken, kop schudden, geeuwen of kort de schouder of voorpoot wassen
- De katten klauwen, bijten of draaien de oren naar achter
- De katten hebben een verschillende lichaamshouding of bewegen tijdens het likken
- De interactie eindigt doordat één van de twee katten weggaat
Bedoeling van je kat is passief-agressief signaal geven, een slaapplek bemachtigen zonder te moeten vechten.
Lees ook
Zo bescherm je jouw viervoeter tegen de hitte
Terwijl wij mensen vooral genieten van warme zomerdagen, is het voor honden en katten vaak afzien. Hoe kan je het best je geliefde viervoeter koel houden? Met gezond verstand kom je al een heel eind, aldus professor Sylvie Daminet, vakgroepvoorzitter van de Vakgroep Kleine Huisdieren.
Lees ook
Van Noordzee tot museum: de onwaarschijnlijke reis van potvis Valentijn
12 februari 1989. Op het strand van Oostduinkerke spoelt een kolos van een potvis aan. 30 jaar zal de potvis dankzij een team UGent’ers onder de leiding van professor Pieter Cornillie een tweede leven krijgen in het NAVIGO visserijmuseum.
Onderzoeker ontwikkelt simulatietool voor meer duurzame veehouderij
Het energiegebruik in de veehouderij kan veel duurzamer. Onderzoeker Manon Everaert ontwikkelt een simulatietool waarmee veehouders de baten kunnen berekenen van verschillende duurzame energietechnieken.
Moeten we ons zorgen maken over de vogelgriep?
Zorgwekkend nieuws uit de Verenigde Staten. Daar is het vogelgriepvirus overgegaan van vogels op runderen, en zelfs op een mens. Hoe zit het bij ons? We stelden onze vragen aan professor Jeroen Dewulf, epidemioloog aan de faculteit Diergeneeskunde.
Wat kikkers ons kunnen leren over de oorsprong van menselijk haar
Wanneer in de evolutie ontstonden haar en nagels? UGent-onderzoeker Kris Vleminckx toont aan dat het genetische programma om een mensenhaar te maken wel vijftig miljoen jaar ouder is dan gedacht.
