De kust op voorschrift: op zoek naar het helende effect van de zee

Noordzee

Mensen voelen zich gezonder aan de kust, blijkt uit eerder onderzoek. Maar is er effectief een helend effect van de zee of de kust? En als dat zo is: waar ligt dat aan? Of is er toch eerder sprake van een placebo-effect?

Voor een deel kan het liggen aan wat onderzoekers de ‘blauwegymhypothese’ zijn gaan noemen: aan de kust trekken mensen makkelijker naar buiten en bewegen ze meer. Daardoor voelen ze zich, door de band genomen, fitter.

Zeeluchtmoleculen als kankermedicijn

Heel wat factoren spelen mee. De zeelucht, bijvoorbeeld. Professor Jana Asselman, hoofd van het Blue Growth Research Lab in Oostende, nam de proef op de som, en onderzocht stalen van zeelucht aan de Belgische kust. Jana: “Als je op het strand wandelt, voel je de zilte zeelucht op je gezicht zinderen. Uit die lucht filterden we moleculen, die we toevoegden aan menselijke cellen in het labo.”

Wat blijkt: de zeeluchtmoleculen kunnen mogelijks eenzelfde effect hebben als bepaalde kankermedicijnen en cholesterolremmers. Al wil Jana nog een slag om de arm nemen: “Met ons onderzoek hebben we bewezen dat die effect kúnnen hebben in een zeer sterk vereenvoudigd labo-experiment”, concludeert ze. “Nu willen we onderzoeken of dat ook in de realiteit zo is en niet enkel in een labo-omgeving. Maar die stap duurt vaak meer dan 10 jaar en heel wat veelbelovende moleculen vallen af in dat traject.” Heel voorzichtig droomt ze zelfs over een kankermedicijn op basis van zeelucht. Maar dat is voorlopig verre toekomstmuziek.

Hoe gezonder de zee, hoe gezonder de mens?

In eerste instantie wilde ze met haar onderzoek weten welk effect de zee heeft op onze gezondheid, en bij uitbreiding de kust. “We weten dat vervuiling een enorme impact heeft op onze oceanen. Maar in hoeverre beïnvloedt ons dat? Hoe sterk hangt onze gezondheid af van een gezonde oceaan?” Daar weten we tot vandaag amper iets over.

De volgende stap in het onderzoek legt rechtstreeks de link met het binnenland. Jana: “We focussen ons op toeristen en tweedeverblijvers: we vragen hen om een neusswab als ze in het binnenland verblijven en aan zee. Zo kunnen we de moleculen in hun neusslijmvlies vergelijken, en analyseren in hoeverre we de biomoleculen opnemen. Daarna willen we onderzoeken welke effecten ze hebben op onze gezondheid.”

Wat wel al gekend is, is: hoe gezonder de zee, hoe meer biomoleculen. Algen, walvissen, kwallen, kreeftjes, garnalen en bacteriën: allemaal produceren ze natuurlijke stoffen die in de zee belanden. Het zijn die biomoleculen die een positief effect kunnen hebben op onze gezondheid.

Het heilzame zachte zand

Ook voor Alexander Hooyberg, doctoraatsonderzoeker aan de Universiteit Gent en het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ), is het vraagstuk over de helende werking van de kust de focus van zijn onderzoek. Hij wil achterhalen wat de impact van de kust is op onze mentale gezondheid. “Alle unieke aspecten van de kust spelen mogelijk mee in het verhaal”, legt hij uit. “Denk maar aan de sensorische aspecten: de terugkerende patronen van de duinen aan de kustlijn, de kleur van de zee of het geluid van de golven. Ook die hebben wellicht een impact op hoe we ons voelen.” Zelfs de ondergrond zou een rol spelen, verklapt hij: “Uit onderzoek blijkt dat we zachte ondergronden als meer rustgevend ervaren dan harde.”

Zijn studie is zelfs een van de eerste onderzoeken dat de impact van de kust op onze mentale gezondheid vergelijkt met die van groene en stedelijke omgevingen. Alexander: “Heeft een kustomgeving een gelijkaardig effect op onze mentale gezondheid als een groene omgeving? Heeft de kust daadwerkelijk een positief effect, en ondervinden mensen ook negatieve gevoelens aan de kust? En reageert ons lichaam dan ook op de kust? En is er bijvoorbeeld een verschil tussen de effecten van wandelen en zitten? Dat zijn allemaal vragen die we verder willen onderzoeken.”

Noordzee

Doctoraatsonderzoeker Alexander Hooyberg: "Alle unieke aspecten van de kust spelen mogelijk mee in het verhaal."

67-33

Harde bewijzen zijn er voorlopig nog niet, en het kan evengoed bij een placebo-effect blijven. Maar wie weet: misschien schrijven dokters binnenkort een portie zee voor als onderdeel van een behandelingsplan.

Externe video URL
Gezocht: proefpersonen

Voor zijn volgende studie ‘De psychofysiologie van wandelen’ heeft Alexander 100 proefpersonen nodig om de effecten van een wandeling aan de kust vs. in het binnenland te onderzoeken.

Lees ook

Lees ook

Revolutie in de plastische chirurgie: menselijk weefsel rolt uit de printer

Nieuwe stukjes bot, spier, huid of vet maken met een 3D-printer om letsels te genezen. Klinkt futuristisch? Vandaag worden de eerste stappen al gezet! We spraken met plastisch chirurg en professor Phillip Blondeel over zijn onderzoek naar tissue engineering.

3D Bioprinter
view

De meeste huidkankers kan je vermijden: bescherm je tegen UV met deze 4 tips

Zon en vakantie staan voor velen garant voor een gebruinde huid. Maar we moeten ons idee over bruinen bijstellen volgens dermatologen Lieve Brochez en Isabelle Hoorens. Ons gedrag ten aanzien van zon en UV zal de komende jaren voor alsmaar meer gevallen van huidkanker zorgen.

Zonnen
view

Testament maakt het verschil bij kinderen met motorische ontwikkelingsstoornis

Ooit al gehoord van DCD? Bijna één op de vier huisartsen alvast niet. Nochtans komt het vaak voor en is een vroege detectie noodzakelijk om de impact te beperken. Dankzij het geld van een testament zetten UGent-onderzoekers de aandoening nu op de kaart.

DCD
view

Moeten we ons zorgen maken over de vogelgriep?

Zorgwekkend nieuws uit de Verenigde Staten. Daar is het vogelgriepvirus overgegaan van vogels op runderen, en zelfs op een mens. Hoe zit het bij ons? We stelden onze vragen aan professor Jeroen Dewulf, epidemioloog aan de faculteit Diergeneeskunde.

Vogelgriep
view