Gedaan met stokjes in de neus? Eenvoudige corona-ademtest in de maak

JongenTest

De kennis over de verspreiding van het virus neemt toe. En dus ook over hoe we besmetting kunnen opsporen. Nu gebeurt dat via de PCR-test of een snelle antigeentest, met een stok in de neus of keel. Vervelend en in het geval van de PCR-test tijdrovend. Maar aangezien het virus zich verspreidt via aërosolen in uitgeademde lucht, is het in theorie ook mogelijk om die lucht te testen op besmetting. Het probleem: hoe vertaal je de theorie naar de praktijk?

Ingenieurs en psychologen

Het is onderzoekscentrum imec die de eerste stappen zette in het ontwikkelen van zo’n ademtest. Aan de hand van technologie die viruspartikels in de uitgeademde lucht detecteert konden ze corona opsporen via de adem.

Maar een gebruiksvriendelijke test maken op maat van alle eindgebruikers, dat is nog een paar stappen verder. Een interdisciplinaire aanpak drong zich op via imec-MICT-UGent. Onderzoeker Klaas Bombeke, experimenteel psycholoog, en professor ingenieur Jelle Saldien werkten mee aan de ontwikkeling van de ademtest. 
 

Een zeefje

“We hebben een groep product designers, dat zijn voornamelijk ingenieurs, en een groep user researchers, dat zijn communicatiewetenschappers en psychologen”, vertelt Klaas. “Samen onderzoeken we hoe de eindgebruiker een product gebruikt, en hoe je het product daarop kan instellen.” In dit geval bouwde de onderzoeksgroep verschillende testopstellingen en een software tool die feedback geeft over de blaaservaring bij deze testen.

Team

Het concept van de ademtest is niet nieuw. Denk maar aan de alcoholtest waarmee de politie al jaar en dag controleert hoeveel promille in je bloed zit. Ook bij zo’n test blaas je lucht door het toestel, en hoef je niet lang te wachten op het resultaat. Maar de onderliggende technologie is helemaal anders, zo legt Jelle uit. “In de corona-ademtest zit een soort zeefje. Dat moet je letterlijk zien: een vergiet met microscopisch kleine gaatjes die aerosolen uit onze uitgeademde lucht filteren.” 

Hoe ademen mensen?

De eerste vraag die de onderzoeksgroep zich stelde, was meteen een heel praktische: ‘hoe ademen mensen?’. “De zeef capteert alleen virusdeeltjes als je snel genoeg blaast”, legt Jelle uit. “Maar net daar zat een probleem. De blaassnelheid van mensen bleek heel erg te variëren. De ene persoon blaast veel harder dan de andere.” Hoe laat je mensen dan ‘goed’ blazen?

Een kwestie van basispsychologie, aldus Klaas: “Je kan niet zomaar vragen om zo hard of zo lang mogelijk te blazen, want verschillende bewoordingen leiden tot andere resultaten. Iedereen interpreteert instructies anders. Daarom gaven we als feedback om een snelheidsmeter te integreren. De oplossing was een pijltje: van zodra dat op groen staat, is de test geslaagd.”
 

voorbeeldtest

Bootjes blazen

“Een andere belangrijke onderzoeksvraag was: is de test geschikt voor iedereen?”, vervolgt Jelle. “Want het moet natuurlijk ook toegankelijk, aangenaam en duidelijk zijn voor ouderen, kinderen of mensen met longproblemen.”

Klaas: “Zo zijn we bijvoorbeeld met de test naar een kleuterschool getrokken, waar we een twintigtal kleuters hebben laten blazen.” Voor hen maakten de softwareontwikkelaars een alternatieve versie: “Ze moeten een bootje van het ene eiland naar het andere blazen. Dat werkt voor die groep veel beter.”
 

Deadline: zomer 2022

Daarnaast pakte de onderzoeksgroep nog heel wat andere vraagstukken aan. Welk mondstuk mensen als het meest comfortabel ervaren, bijvoorbeeld. Hoe dan ook: elke onderzoeksvraag pakten ze op eenzelfde manier aan. Jelle: “We starten altijd met het volledige team. We testen zelf, bedenken oplossingen, en geven feedback op de software. Dan begint het experimenteel onderzoek: testen met mensen die we rekruteren. Op basis van die resultaten schrijven we ons onderzoek uit.”

De betrouwbaarheid ziet er alleszins zeer veelbelovend uit: een grote klinische studie bracht aan het licht dat de ademtest besmetting na een hoogrisicocontact vroeger zou detecteren dan een sneltest. De technologie is nu in handen van de imec spin-off miDiagnostics. Zij bekijken hoe ze de test betaalbaar én op grote schaal op de markt kunnen brengen. Dat kunnen ze onder andere dankzij een pilootproject op Brussels Airport: vertrekkende passagiers kunnen er in het testcentrum, naast de standaard PCR-test, de ademtest laten uitvoeren. Intussen investeerde de EU in de test. Klaas: “Als alles goed gaat, is de ademtest deze zomer of in het najaar op heel wat plaatsen beschikbaar.” 
 

Klaas Bombeke

Klaas Bombeke behaalde zijn doctoraat in de vakgroep Experimentele Psychologie. Vandaag is hij senior researcher bij imec-mict-UGent, waar hij zich vooral focust op neurofysiologische experimenten om innovatieve technologie op maat van de mensen te brengen.

33-67
Jelle Saldien

Prof. Jelle Saldien (faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur) is sinds 2018 verbonden aan imec-mict-UGent. In 2018 noemde De Tijd hem ‘tech pioneer’, iemand die vandaag werkt aan een toekomst die we ons nu nog niet kunnen voorstellen. Voor zijn project ‘open platform voor sociale robots’ ontving hij in 2019 de jaarprijs wetenschapscommunicatie. 

33-67

Lees ook

UGent-virologen leveren strijd tegen virussen in nieuw onderzoeksgebouw

Professor Xavier Saelens en zijn team werken elke dag aan nieuwe en verbeterde vaccins en geneesmiddelen tegen griep- en coronavirussen. Dat doen ze vanaf nu in een nieuw onderzoeksgebouw. “Ons uiteindelijke doel: zieke mensen helpen.”

VIB (c) Ine Dehandschutter
view

Diabetespatiënten zullen zich in de toekomst niet meer moeten prikken

Alumna Danaë Delbeke ontwikkelt een oplossing die het leven van miljoenen mensen met diabetes kan verbeteren. Met de UGent spin-off Indigo Diabetes haalde ze vorig jaar 38 miljoen euro op met de hoop om in 2024 een werkbaar product op de markt te hebben.

Diabetes
view

Is er een oplossing op komst voor pollenallergie?

Last van hooikoorts? Je bent niet alleen: wereldwijd is maar liefst 1 op de 3 allergisch, vooral voor pollen of voor huisstofmijt. Bij mensen tussen 20 en 45 jaar is dat zelfs 40%. “We verwachten dat dit aantal alleen nog meer zal stijgen”, voorspelt professor Philippe Gevaert (vakgroep Hoofd en Huid), kliniekhoofd van de dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde van het UZ Gent. “Maar, geen nood: er is een oplossing in de maak.”

Header pollen
view

Slapjes, hoofdpijn, dorst? Hoe vermijd je een zonneslag

“Blijf uit de zon, doe geen fysieke inspanningen op de warmste momenten van de dag en drink voldoende: met deze drie vuistregels overleef je zorgeloos een hete zonnige dag en vermijd je een zonneslag – of erger: een hitteslag”, aldus An De Sutter, hoofd huisartsgeneeskunde (faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen).

Zomer
view