Babyboom in de dierenkliniek dankzij professor Ann Van Soom

Ann Van Soom

Kunstmatige bevruchtingsmethodes, zoals IVF en ICSI, zijn bij de mens al vrij succesvol. Maar dat geldt niet voor alle zoogdieren. Bij paarden leek het bijvoorbeeld lang een onmogelijke klus. Tot Ann Van Soom en haar team zich erop toelegden. “Maar we doen ook onderzoek naar andere diersoorten: van katten en honden tot neushoorns en panda’s”.

Het eitje, het zaadje … en de eileidercel

“Mijn eerste onderzoek richtte zich op koeien. Daar weten we al langer dat embryo’s zich in vitro veel moeilijker ontwikkelen dan embryo’s in de baarmoeder. Maar we wisten niet waaróm dat zo was. De embryo’s stopten gewoon met delen zodra ze acht cellen groot waren. Het was alsof die embryo’s ‘beseften’ dat ze niet in een eileider zaten en daarom beslisten om te stoppen met groeien.

We hebben dan ontdekt dat eileidercellen een grote rol spelen: als we die cellen toevoegden aan het medium, groeiden de embryo’s wél verder. Waarom die eileidercellen zo belangrijk waren, daar hadden we geen idee van. We wisten dat ze kritische signaalstoffen afscheidden, maar we wisten niet welke.

Nu weten we dat extracellulaire blaasjes belangrijk zijn voor een goede embryokwaliteit. Die blaasjes zijn microscopisch kleine bolletjes die afgescheiden worden door alle cellen in het lichaam. Doordat die blaasjes zo klein zijn, kunnen ze overal door. Zo geraken ze zelfs tot aan het embryo en daar geven ze hun signaalstoffen af. Door extracellulaire blaasjes van goede embryo’s toe te voegen aan het medium van andere embryo’s, vergroten we de kans op een succesvolle dracht.”

Proefbuispaardjes

"Ik ben mijn carrière begonnen met het maken van proefbuiskalfjes, en later specialiseerde ik mij in het onderzoeken van de voortplanting van kleine huisdieren, maar ik heb ook gewerkt op het maken van proefbuispaardjes. Bij paarden is de spermacel te zwak om door de eicel te dringen. Daarom is in-vitrofertilisatie (IVF) daar erg moeilijk.

Toen één van mijn doctoraatsstudentes zich op dat probleem wou toespitsen, was ik eerst heel sceptisch. Je moet echt een doorzetter zijn om dat te willen proberen. Maar die studente is er, samen met ons team, in geslaagd. Zij heeft de ICSI-techniek (het met een pipet injecteren van de spermacel in de eicel) bij paarden op punt gesteld en ze is ondertussen professor en een wereldexperte op het gebied van voortplanting bij paarden.

De techniek wordt nu verder gecommercialiseerd. Er is vanuit de praktijk veel interesse om proefbuispaardjes te maken. Dankzij de ICSI-techniek, kunnen we het proefbuisembryo van een topmerrie die jumpings springt op de Olympische Spelen, overplanten in een andere merrie. Die andere merrie, die geen wedstrijden springt, draagt dan het veulentje met top-DNA. Ik vond het altijd al leuk om onderzoek meteen te kunnen toepassen in de praktijk.”

IVF-succes bij mensen voorspellen

“We helpen trouwens ook mensen met ons onderzoek bij dieren. Wist je dat de mens een heel infertiele diersoort is? Als jong koppel heb je slechts 25% kans om zwanger te worden, en op latere leeftijd is dat nog minder.

We gebruiken de techniek die we bij koeien ontdekten nu om bij mensen in te schatten hoe succesvol de inplanting van een embryo zal zijn. Ook menselijke embryo’s scheiden immers van die extracellulaire blaasjes af. We vergelijken de inhoud van de blaasjes van embryo’s die een zwangerschap veroorzaken met die van embryo’s die niet verder groeien. Zo hopen we signaalstoffen te ontdekken die het succes van een zwangerschap kunnen voorspellen.

De inplanting van een embryo geeft altijd hoop, maar mislukt ook vaak. Als je op voorhand weet hoe (on)succesvol een inplanting zal zijn, kan dat het proces mentaal minder zwaar maken.”

In mei 2023 reikt de Universiteit van Wroclaw in Polen een eredoctoraat uit aan Ann Van Soom (faculteit Diergeneeskunde). Ze wordt onder andere bekroond voor de geboorte van het eerste proefbuispaardje in Noord-Europa en de geboorte van het eerste paardenveulen wereldwijd na invriezen van een onrijpe eicel.

Lees ook

Lees ook

De dierenkliniek renoveert om dezelfde topzorg voor honden en katten te kunnen blijven bieden

De gebouwen en het materiaal van de hospitalisatieafdeling van de Kliniek Kleine Huisdieren van de UGent zijn dringend aan vernieuwing toe.

Diergeneeskunde
view

Kan mijn hond een blindengeleidehond worden?

Van elke 10 puppy's die worden opgeleid tot assistentiehond, worden er maar 4 goedgekeurd. Veel tijd en geld gaat zo verloren. UGent-dierenarts en geneticus Bart Broeckx zoekt hiervoor een oplossing in het DNA van mogelijke hondenouders.

Begeleidingshond
view

De 5 meest voorkomende spinnen in en rond je huis

Daar is de herfst, daar komen de spinnen! Voor Bram Vanthournout van de vakgroep Biologie is dit de mooiste tijd van het jaar. Samen met zo’n 5000 Vlaamse vrijwilligers onderzoekt hij in het citizen science project Spin-city hoe spinnen zich aanpassen aan het leven in de stad. Voor durfdenken.be dook Bram in zijn statistieken op zoek naar de spinnen die het vaakst werden opgemerkt.

Kruisspin
view

Waarom spoelen er tegenwoordig zo vaak dolfijnen en walvissen aan op het strand?

Orka's, dolfijnen en walvissen raken steeds vaker de weg kwijt en komen in rivieren in het binnenland terecht. Of ze stranden, soms dood, soms levend aan de kust. Wat is er aan de hand met al die dieren? 

Dolfijnen
view