Voor Tim F. Van der Mensbrugghe staat zijn studententijd gelijk aan zijn vijf jaar bij studentenblad Schamper. “De universiteit was bijzaak, schrijven voor Schamper was de essentie.” Hij spoelde eind jaren negentig op de redactie aan. Daar vond hij de typische tongue-in-cheekstijl die later zijn werk als journalist zou kleuren. Heel wat redactieleden uit zijn tijd vind je vandaag terug op redacties van kranten en weekbladen. Dit academiejaar viert Schamper zijn vijftigste verjaardag. Tijd voor een terugblik met de voormalig hoofdredacteur en ‘Liegende Reporter’.
Hij was zeventien toen hij zijn eerste redactievergadering meepikte, nog voor hij één les had gevolgd aan de UGent. “Ik herinner me dat ik vol jeugdige overmoed aankondigde dat ik wel het artikel over het Faculteiten Konvent zou schrijven, terwijl ik geen idee had wat dat was (lacht).”
Naarmate zijn engagement bij Schamper toenam, zakte zijn aanwezigheid in de les. Tim studeerde aanvankelijk biologie, maar dat leek niet de beste match. “Ik ontdekte al snel dat de lessen niet compatibel waren met Schamper (lacht). Mijn motivatie voor biologie zakte zienderogen. Op een dag kwam ik nog maar eens te laat in het practicum aan. Ik weet nog dat ik riep: ‘We zijn het rectoraat aan het bezetten en by the way, ik kom niet meer!’”
Het volgende academiejaar maakte hij de overstap naar de Germaanse: “Ik wilde de Nederlandse grammatica onder de knie krijgen om nog beter te schrijven.”
De kelder als leerschool
De redactie zat toen in de kelder van studentenhuis De Brug. “Een smal, vuil trapje naar beneden, vasttapijt dat al decennia met pensioen mocht en een rij computers tegen de muur. Achter één van die computers, wippend op zijn bureaustoel en lurkend van een flesje bier, zat Bart Haeck, de toenmalige hoofdredacteur van Schamper en vandaag journalist bij De Tijd. Het voelde tegelijk heel spannend én als thuiskomen aan.”
Schamper opende voor Tim ook zijn blik op de wereld. “Als Gentenaar die naar een school vol Gentenaars ging, kwam ik plots terecht op een redactie waar ik de raarste accenten hoorde. Tot zelfs Limburgs! Ik had nooit beseft dat er in Gent zoveel mensen van buiten Gent waren (lacht).”
De jaren bij Schamper leerden hem veel, zoals schrijven onder druk. “Dankzij de ‘Schamper-routine’ van vier uur slaap in de dagen voor de deadline heb ik uiteindelijk mijn thesis in de Germaanse in eerste zit afgewerkt, ook al dacht mijn promotor dat het me nooit zou lukken.” De redactieleden kwamen uit heel wat verschillende opleidingen maar deelden wel een kritische houding, je moest tegen een stootje kunnen. “Je kreeg ongezouten feedback van eindredacteurs. Dat was soms slikken, maar zo leerde ik wel beter te schrijven.”
Hoe het eraan toeging op de redactie is niet te vergelijken met vandaag. “Het was nog heel manueel. We brachten onze artikels binnen op diskette, printten ze uit en legden ze in de bakjes van de eindredactie. Onze lay-out ging op een zipdisk naar de ‘flitser’ – geen idee wat die man deed (lacht) – en vervolgens naar de drukker, die 5.000 exemplaren leverde aan de redactie. “Die verdeelden we zelf op alle faculteiten. Het was óns blad, van begin tot einde.”
Spottende respectloosheid
Hun gedeelde drive zorgde voor een grote verbondenheid. “Bij Schamper leerde ik mijn beste vrienden kennen.” In de baseline stond het zwart op wit: onafhankelijk studentenblad van de UGent. “Dat woord onafhankelijk was heilig voor ons”, benadrukt Tim. “En dat terwijl we alleen maar konden bestaan dankzij de jaarlijkse subsidie van de universiteit: 580.000 frank (een dikke 14.000 euro, n.v.d.r.). Een gigantische som om als student te beheren.”
Het vroeg lef om onbevreesd en kritisch de rector of professoren te interviewen, spottende respectloosheid noemt hij het zelf. “Ik leerde al op jonge leeftijd een belangrijke levensles: dat zijn ook maar gewoon mensen. We moesten vergeten dat we door de universiteit gefinancierd werden om de luis in de pels te kunnen spelen. Onafhankelijkheid betekende ook: openstaan voor kritiek van je lezers en je interviewees, en daar de juiste lessen uit trekken. Of niet. Als we beide kampen tegen ons kregen door een artikel, maakten we onszelf wijs dat we het op de juiste manier hadden gebracht (lacht).”
"“Alles wat ik daarna deed, bouwde voort op wat ik in die kelder had geleerd.”
Een inkomen met de pen
Bij Schamper ontdekte Tim de satiricus in zichzelf. “Al van bij de oprichting in 1975 had Schamper een satirische inslag. Een van mijn inspiratiebronnen bij Schamper was Jean-Paul Van Bendegem, van wie ik later het vak logica kreeg. Geweldige lessen, en logica was het enige vak waarvoor ik slaagde in biologie (lacht). Toen ik ontdekte dat hij ook op onnavolgbare wijze voor Schamper had geschreven, wilde ik ook zulke satirische stukjes schrijven. Dat werd het format ‘De Liegende Reporter’, tot 2023 een vaste waarde. Niet alle lezers hadden direct door dat het om satire ging. Na mijn eerste artikel kwamen studenten verhaal halen op de redactie, want een taalkundeprofessor had een mus doen ontploffen door met een rietje in de poep te blazen. Dat kon niet door de beugel (gniffelt). ‘Waar zit die prof? Dat kan toch niet!’”
Dankzij Schamper en ‘De Liegende Reporter’ kwam hij al als student terecht bij De Morgen. “Oud-redactieleden hadden mijn satirische stukken doorgespeeld. Plots mocht ik voor een serieuze krant schrijven en werd ik ervoor betaald. Ik kon eindelijk tegen mijn ouders zeggen: zie je wel dat dit geen bevlieging is? Het was voor mij het tastbare bewijs dat mijn keuze voor Schamper de juiste was.”
Zijn carrière nam daarna vaart. Hij werd journalist bij De Morgen, maakte het collectieve ontslag in 2009 mee, richtte mee Apache op en keerde later terug naar De Morgen. Daarnaast schreef hij voor andere kranten en weekbladen en werkte hij als ghostwriter. “Alles wat ik daarna deed, bouwde voort op wat ik in die kelder had geleerd.”
Een universiteit heeft nood aan frictie
Vandaag staat Tim als docent voor de klas en voelt hij dat de cirkel rond is. “Bij mijn studenten journalistiek herken ik diezelfde honger als bij mezelf toen ik zeventien was.” Tim probeert hen niet alleen technieken bij te brengen, maar ook een houding. “Durven, onafhankelijk denken, je pen vastpakken en niet bang zijn voor kritiek. Dat is wat Schamper mij heeft geleerd.”
Af en toe geeft hij nog een workshop bij Schamper: “Ik voel me dan meteen weer deel van de redactie, de spirit is nog altijd dezelfde. Ze weten wat ze willen en durven tegen het beleid ingaan. Dat moet ook. Een universiteit heeft nood aan frictie, en een onafhankelijk studentenblad is daar essentieel in.” Op naar de volgende 50 jaar!
De Schamper-hoogtepunten van Tim F. Van der Mensbrugghe
Bezetting van het rectoraat - begin 2000
“Het Studentenhuis stond op instorten en niemand leek het dringend te vinden. Dus bezetten we een dag lang de bovenste verdieping van het rectoraat om dat aan te klagen. We slaagden erin een volwaardige tapinstallatie in de krappe lift te wringen en hielden ‘s nachts een cantus in de vergaderzaal van het bestuurscollege. Wellicht de eerste en laatste keer dat zoiets gebeurd is. Lang verhaal kort: uiteindelijk verhuisden we naar de Therminal, waar de redactie vandaag nog zit.”
Edito’s over Roeland Raes - 2000
“Naar aanleiding van zijn negationistische uitspraken op de Nederlandse televisie vond ik dat we als onafhankelijk blad niet konden zwijgen.” Tims scherpe edito’s, het gegraaf van Schamper in het verleden van Vlaams Blok-senator Roeland Raes en de studentenacties hadden wellicht invloed op de houding van het universiteitsbestuur. Uiteindelijk zou Roeland Raes nooit zetelen in de raad van bestuur van de UGent.
De start van ‘De Liegende Reporter’ – 2000
Tot 2023 is de satirische rubriek ‘De Liegende Reporter’ een vaste waarde in Schamper. Het is het geesteskind van Tim. “Mijn eerste stukje leverde meteen verontwaardigde reacties op: missie geslaagd. Andere redacteurs die een Liegende Reporter wilden schrijven, moesten enkele strikte regels in acht nemen. Zo moest er altijd een professor Armagneau worden opgevoerd, moest er een dier sterven, en meer van die nonsens. Later zijn die regels verdwenen – verstandige keuze.”
"Een universiteit heeft nood aan frictie, en een onafhankelijk studentenblad is daar essentieel in.”
Lees ook
Schamper: het studentenblad waarvan de politie ooit de telefoon afluisterde
Maatschappijkritisch en niet weinig een luis in de pels van de UGent. Af en toe op ramkoers met een rector en zelfs de politie, zet het studentenblad van de Universiteit Gent geregeld iets in gang.
Plottwist in Hollywood: moeten filmawards meer aandacht hebben voor diversiteit?
De Oscars zijn nog steeds de belangrijkste filmprijzen ter wereld. Maar er is ook jarenlange kritiek op het gebrek aan diversiteit en inclusie bij de awards. Ondertussen zijn diversiteitscriteria aangescherpt, maar hoe effectief zijn deze maatregelen eigenlijk?
Van de UGent naar Hollywood: deze drie alumni winnen een Academy Award
Op 23 februari liepen drie UGent-alumni over de rode loper in Hollywood om een prestigieuze award in ontvangst te nemen van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, bekend van de Oscars.
Streamen, online of klassiek tv-kijken... Hoe weet je nog waar gekeken?
Wereldwijd woedt er een echte platformmanie: videostreamingplatforms schieten als paddenstoelen uit de grond. Maar welk platform kies je nu het beste? En gooien we dat klassiek tv-abonnement beter overboord?
