Witte vingers bij koud weer? Lastig, maar niet (altijd) zorgwekkend

Koude handen

Zo’n tien procent van de bevolking heeft er last van: spierwitte vingers als het koud is. Soms enkel de vingertoppen, bij anderen slechts bepaalde vingers. Van zodra je terug in de warmte komt, maakt de verkleuring plaats voor jeuk. Het beestje heeft een naam: het fenomeen van Raynaud. Gelukkig is het (in de meeste gevallen) niets om je zorgen over te maken.

“Ik heb er zelf helaas ook last van”, zegt professor Vanessa Smith. Ze is hoofddocent reumatologie aan de UGent en leidt de Systeemsclerose-unit van het UZ Gent. Zijzelf, haar moeder én haar dochter hebben het fenomeen van Raynaud. Vingers die bij koud weer plots verkleuren. Spierwit, terwijl de rest van de hand normaal blijft. Of soms zelfs blauw of paars.

Geen bloed meer in de vingers

Waar komt die plotse verkleuring vandaan? “Bij koude prikkels nijpen de bloedvaatjes in de vingers samen. Daardoor kan er geen bloed meer naar de vingers stromen en worden ze spierwit”, legt professor Smith uit. “Van zodra je opnieuw in de warmte komt, kan het bloed weer stromen en worden je vingers plots knalrood en tintelen en jeuken ze heel hard. Dat is niet alleen vervelend, maar het kan ook beangstigend zijn voor mensen die voor het eerst zo’n aanval krijgen.”

Zorgen hoef je je niet te maken. “Meestal is er geen onderliggende oorzaak en spreken we van een primaire vorm van het fenomeen van Raynaud, een soort overgevoeligheid aan koude. Best vervelend, maar gelukkig kan het geen kwaad.”

Koude handen

“Ik heb er zelf helaas ook last van”, zegt professor Vanessa Smith. Zijzelf, haar moeder én haar dochter hebben het fenomeen van Raynaud. Vingers die bij koud weer plots verkleuren.

67-33

Wat je zelf kan doen

Hoe het komt dat de ene persoon er wel last van heeft en de andere niet? “Het zit vaak in de familie, maar ook mensen die medicatie nemen tegen een hoge bloeddruk lopen meer kans om het fenomeen van Raynaud te krijgen, net als mensen die bijvoorbeeld een trauma aan de vingers hebben gehad. Maar het kan ook met je beroep te maken hebben. Als je vaak met een drilboor werkt bijvoorbeeld, maak je er meer kans op.”

Gelukkig kun je — als je last hebt van het fenomeen van Raynaud — ook vermijden dat je een aanval krijgt. “Het beste dat je kan doen is vermijden dat je koud krijgt. Ga in de winter niet naar buiten in een T-shirt en koop goede handschoenen.”

Koude handen

“Bij koude prikkels nijpen de bloedvaatjes in de vingers samen. Daardoor kan er geen bloed meer naar de vingers stromen en worden ze spierwit”, legt professor Smith uit.

Onderliggende aandoening

Gevaarlijk is die primaire vorm niet, maar in bepaalde gevallen kunnen verkleurde vingers ook wijzen op een onderliggende ziekte. “In dat geval spreken we van een secundaire vorm van Raynaud en kan er een onderliggende immunologische of reumatologische aandoening zijn, zoals systeemsclerose.”

Systeemsclerose is een zeldzame en chronische reumatische aandoening. 1 op de 10.000 personen heeft de ziekte. “Het kan niet alleen de huid, maar ook de organen aantasten. In sommige gevallen is het dus ook dodelijk”, waarschuwt professor Smith, die de ziekte onderzoekt.

Gelukkig is systeemsclerose heel zeldzaam en relatief makkelijk op te sporen. “Met een nagelriemonderzoek — ook wel capillaroscopie — kunnen we zien of de bloedvaten geen afwijkende vorm hebben. Als ze eruitzien als een kam, is de doorbloeding goed. Wijkt de vorm af? Dan bestaat de kans dat systeemsclerose de bloedvaten heeft aangetast.”

Handschoenen in de aanslag

Nu de temperaturen dalen, halen mensen met het fenomeen van Raynaud maar beter hun handschoenen van onder het stof. “Het moet daarom niet eens vriezen. Ook bij temperaturen tussen de tien en de vijftien graden draag je beter al handschoenen om te vermijden dat je een aanval krijgt.”

Als gewone handschoenen onvoldoende helpen, kan je opteren voor elektrisch verwarmde handschoenen. “Die kunnen zelfs de toppen van je vingers lekker warm houden.” En zo verdwijnen ook de witte vingers als sneeuw voor de zon.

Lees ook

Is het makkelijker om te leven met hiv dan met het stigma errond?

Hiv, het virus achter aids, dook op in de jaren tachtig. Maar intussen is het lang niet meer een doodvonnis. Toch blijft na al die tijd een hardnekkig stigma rond hiv overeind. Waarom is dat zo en valt er iets aan te doen?

Laurence Hendrickx en Melissa Ceuterick
view

Een beter leven voor patiënten dankzij Fonds Diabetesonderzoek

Diabetes heeft misschien niet meteen het label van ernstige ziekte, toch is de impact ervan niet te onderschatten. Om het leven van patiënten te verbeteren, richtten professor Bruno Lapauw en professor Guy T’Sjoen het Fonds Diabetesonderzoek op.

Veerle Cnudde
view

Gentse onderzoeksters detecteren borstkanker weldra zonder pijnlijke mammografie

Een op 8 vrouwen in België wordt getroffen door borstkanker. Het is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Wereldwijd zijn onderzoekers op zoek naar innovatieve detectie- en behandelmethodes. Zo ook experimenteel oncologe An Hendrix en medisch oncologe Hannelore Denys.

Hannelore Denys en An Hendrix
view

Ligt de oorzaak van parkinson in onze darmen? “Meer onderzoek nodig, maar dat vraagt middelen”

Er zijn naar schatting 35.000 parkinsonpatiënten in ons land. Professoren Roosmarijn Vandenbroucke en Patrick Santens zoeken via hun onderzoek naar meer kennis over de ziekte. “Maar dat vraagt bijzonder veel middelen, die er vaak niet zijn”, klinkt het.

Professor Vandenbroucke en Santens
view