Kan intelligente kledij ons koel houden bij tropische temperaturen?

Textiel

Dragen we binnenkort intelligent textiel dat zich aan de hitte kan aanpassen? Professor Lieva Van Langenhove van de vakgroep Materialen, Textiel en Chemische Proceskunde legt uit hoe dat zou werken.

Een koelpak dat ons fris houdt bij tropische temperaturen: het is een van de onderzoeksprojecten van het team van professor Lieva Van Langenhove. “We ontwikkelden een lap stof die langs één kant warmte opneemt en deze langs de andere kant uitstraalt. Daarmee leggen we de basis voor een kledingstuk dat ons fris houdt tijdens de warme zomerdagen."

Een spel van elektronen

“De basistechnologie voor het koelpak is gebaseerd op het peltiereffect”, vertelt Lieva. Dat effect is genoemd naar de Franse natuurkundige Peltier. Hij ontdekte dat je warmte kunt wegnemen of net ontwikkelen als je elektriciteit laat stromen tussen twee geleiders.

“In de stof verwerken we heel dunne koolstofvezels, waarop we op de gepaste plaatsen een nikkellaag afzetten. Door die koolstofvezels sturen we stroom.” 

Koolstof zal zich gedragen als een neutrale (half)geleider, nikkel als een positieve. Omdat elektronen liever naar positief en beter geleidend materiaal gaan, versnellen ze richting de nikkellaag. De energie die ze daarvoor nodig hebben, halen ze uit de warmte in de omgeving. Dat zorgt voor een verkoelend effect. Omgekeerd gebeurt het ook: gaan ze van de nikkellaag richting de koolstofvezels, dan vertragen ze en stralen ze warmte uit. Lieva: “Daardoor is de ene kant warm, en de andere kant koel.”

Textiel

Intelligent versus functioneel textiel

Het koelpak interageert dus met de omgeving. Daardoor is het een voorbeeld van intelligent textiel. “Wij onderscheiden twee soorten: functioneel en intelligent textiel”, legt Lieva uit. “Functioneel textiel kan met bepaalde eigenschappen inspelen op de omgeving - de stof is bijvoorbeeld vochtwerend of luchtdoorlatend, en geeft op die manier zoveel mogelijk comfort. Maar het is niet veranderlijk. Kenmerkend voor intelligent textiel is dat het prikkels uit de omgeving zoals warmte waarneemt, én dat het daar op de gepaste manier op reageert.”

Voorlopig is het tijdens hete zomerdagen nog zonder koelpak te doen. “De basis is er”, verzekert Lieva. “Maar er is nog wel wat onderzoekswerk nodig. Zo moeten we nog een manier vinden om de warmte af te voeren.” Het is alleszins de ambitie van Lieva om het product in de toekomst op de markt te brengen.

Welke kledij kan nu al tegen de hitte helpen?

In tussentijd kunnen we alvast onze kledij wat aanpassen. Lieva: “Langs de ene kant heb je de materialen die vocht opslorpen, zoals katoen of viscose. Dat werkt goed, totdat ze verzadigd zijn. Dan voelen ze nat aan, wat niet comfortabel is. Als je té veel zweet, draag je dat dus beter niet.” 

“Daarnaast bestaan er ook stoffen met een gekartelde in plaats van gladde vezel, zoals CoolMax, een hightech synthetische polyestervezel. Dat materiaal zorgt ervoor dat je vocht sneller verdampt, wat een verkoelend effect heeft. Sommige stoffen, zoals polypropeen, voeren dan weer snel vocht af waardoor het toch niet verkoelt.” 

De juiste pasvorm

Niet alleen het materiaal, ook een juiste pasvorm kan veel doen. Al is dat geen eenvoudige kwestie. “Een luchtlaag tussen het textiel en je huid zorgt voor extra isolatie. Nauwaansluitende kleding is dan in principe beter. Langs de andere kant: losse kleren zorgen voor meer ventilatie als je beweegt.” Over één ding is dan weer geen discussie: tijdens warme dagen neemt zwarte kledij meer warmte op. Lichte kledij reflecteert meer.”

Wat je het beste draagt tijdens warme zomerdagen, hangt dus van heel wat factoren af. Maar wie weet: misschien hoeven we daar binnenkort niet meer over na te denken en dragen we kledij die zich vanzelf aanpast.

Lieva 1

Lieva Van Langenhove is als gewoon hoogleraar verbonden aan de vakgroep Materialen, Textiel en Chemische Proceskunde (faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur). Toen haar dochter in 1999 in het ziekenhuis belandde, ontwikkelde ze een dekentje met sensoren, dat baby’s beschermt tegen wiegendood. Diezelfde technologie wordt voorlopig vooral in sporttoepassingen gebruikt, zoals bij miCoach van Adidas. Sindsdien specialiseert ze zich in intelligent textiel.

33-67
Zomer 2022

Onze onderzoekers delen hun inzichten over enkele zomerse thema’s. Lees over zonnecrème, aanschuiven in festivalrijen, hoe je de zomer doorkomt zonder zweetgeur, en veel meer.

Lees ook

Krijgen we meer zomers met zwaar onweer en hagel?

Krijgen we door de klimaatverandering meer te maken met intense onweersbuien in de zomer? Maar hoe kan het nu harder regenen als het warmer wordt? Het lijkt contra-intuïtief, maar dat is het allerminst, aldus Steven Caluwaerts, klimatoloog bij de UGent en het KMI.

Onweer
view

4 tips voor een zomer zonder zweetgeur

Zweten zonder de vervelende geur, het kan wel degelijk. Een en ander heeft te maken met de bacteriën die onder de oksel leven. Chris ‘Dokter Oksel’ Callewaert vertelt hoe dat zit.

Deodorant
view

Wanneer moet je je onderbroek, marcel, T-shirt, handdoek of lakens verversen?

Verander jij elke dag van ondergoed? De kans is groot van wel. Wist je dat dat eigenlijk niet echt nodig is? Minder en doelgerichter wassen, dat is de boodschap van UGent-onderzoeker Chris Callewaert.

Ondergoed
view

Klimaattoren in Congo dicht een groot gat in onze kennis

Diep in het Congolese regenwoud staat een toren van 57 meter hoog die moet helpen in de studie van de klimaatverandering. De UGent-klimaattoren meet sinds oktober 2020 hoeveel CO2 het tropische bos opslaat en hoeveel water het verdampt. “Op die plek is hij uniek”, vertelt professor Pascal Boeckx.

Klimaattoren
view