Voor velen onder ons staat Spotify synoniem voor muziek. We luisteren onderweg, op het werk, tijdens het studeren, tijdens het sporten... Muziek is er altijd en overal dankzij streaming. Toch groeit de kritiek op muziekdienst Spotify.
Niet alleen artiesten, maar ook sommige luisteraars voelen zich ongemakkelijk bij de werking van de streamingdienst. Ook UGent-muziekonderzoeker Edith Van Dyck stelt zich vragen.
Aandacht is belangrijker dan muziek
Volgens Van Dyck beseffen weinig gebruikers hoe sterk Spotify je luistergedrag stuurt. Het algoritme is niet transparant, maar heel wat kwam aan het licht in het boek Mood Machine van muziekjournalist Liz Pelly.
“Spotify wil vooral vermijden dat er stilte valt,” zegt Van Dyck. “Ze gebruiken daarbij onderzoek uit de muziekpsychologie en menswetenschappen om je zo lang mogelijk te laten luisteren. Dat gaat niet over jouw muzikale verrijking, maar over aandacht vasthouden.”
Zo wordt sommige muziek specifiek door Spotify gemaakt om playlists voor bepaalde stemmingen of situaties te vullen, ook wel ‘perfect fit content’ genoemd binnen het bedrijf. “Die muziek wordt in opdracht geschreven,” zegt Van Dyck. “De makers krijgen daarvoor weliswaar een vergoeding, maar geen auteursrechten. Spotify passeert daarbij zelf langs de kassa bij elke stream. En met AI wordt het nog complexer. Je denkt dat je naar een ‘bestaande’ artiest luistert, maar dat is niet altijd zo.”
Edith Van Dyck: “Het idee dat geld dat je uitgeeft om naar muziek te luisteren uiteindelijk naar oorlogstechnologie gaat, dat wringt.”
Weinig inkomsten voor artiesten
Voor muzikanten speelt vooral de verloning parten. Spotify betaalt gemiddeld 0,003 à 0,004 euro per stream. “Je moet duizenden streams halen om aan een paar euro te komen,” zegt Van Dyck. “Sinds 2024 krijgen artiesten bovendien pas hun geld na minstens duizend streams. Alles daaronder levert niets op. Kleine artiesten vallen dus gewoon uit de boot.”
Toch blijven de meeste muzikanten op Spotify. “Niet omdat ze met de filosofie van het bedrijf akkoord gaan, maar omdat ze bijna niet anders kunnen,” volgens Van Dyck. “Spotify is zo dominant dat het voor veel artiesten voelt alsof je in je eigen voet schiet als je vertrekt.”
Investeringen van CEO in het vizier
Maar voor sommige artiesten en luisteraars was de maat vol in 2025. Ze verwijderden hun accounts nadat toenmalig Spotify CEO Daniel Ek persoonlijk miljoenen investeerde in militaire AI. “Veel mensen zeiden toen: dit voelt gewoon fout,” zegt Edith. “Het idee dat geld dat je uitgeeft om naar muziek te luisteren uiteindelijk naar oorlogstechnologie gaat, dat wringt.”
Streaming is een blijver
Streaming als belangrijkste manier om naar muziek te luisteren zal volgens Van Dyck niet verdwijnen. “Het is te handig en te ingeburgerd. Maar dat betekent niet dat je kritiekloos moet blijven bij je streamingdienst. Wie wil, kan makkelijk overstappen. Het is zoals van energieleverancier veranderen: een kleine stap, maar wel een signaal.”
De Vooruitblik
Wil je weten hoe het volgens Edith Van Dyck verder moet met Spotify in 2026? Lees haar bijdrage in De Vooruitblik, een nieuw project van Universiteit van Vlaanderen, de vijf Vlaamse universiteiten, Pelckmans en VRT.
In De Vooruitblik leggen zes UGent’ers en een twintigtal collega’s uit de andere universiteiten in klare taal uit wat je moet weten om de actualiteit van 2026 écht te begrijpen. Ze voorspellen niet, maar analyseren en duiden: Welke grote kwesties liggen er op tafel, waarom staan ze net nu zo scherp en hoe ziet de wereldorde eruit waarin ze zich afspelen?
Edith Van Dyck is gastprofessor aan de faculteit Letteren en Wijsbegeerte. Ze doceert ook muziekgeschiedenis aan het RITCS in Brussel. Muziek beleeft ze zelf liefst live en in een breed scale aan genres, met een voorkeur voor eclectische stijlen en scheurende gitaren.
Lees ook
Is het oké om af te haken bij nieuws over oorlog?
“Is er reden tot paniek, of mogen we het hoofd koel blijven houden?” Met die vraag openen Michelle Haas en Tim Haesebrouck, defensie-experts aan de UGent, elke aflevering van hun podcast De Paniekzaaiers. In een wereld die geopolitiek op zijn kop lijkt te staan, brengen ze de broodnodige nuance.
Muzikale alumniverenigingen: verbonden door muziek, en de UGent
Heel wat studenten leren elkaar kennen via hun passie voor muziek: in het studentenkoor of -orkest. Maar zodra je afstudeert, stopt dit muzikale verhaal. Of toch niet?
Is muziek een drug?
Muziek kan onze hersenen beïnvloeden op manieren die vergelijkbaar zijn met psychoactieve drugs. Maar hoe werkt dat precies? Musicologe Edith Van Dyck onderzocht het.
Studentenverenigingen waar muziek in zit
In het studentenleven is muziek nooit ver weg. Denk maar aan cantussen en allerhande andere feestjes. Maar bij sommige studentenverenigingen speelt muziek nog een meer prominente rol.
