In het kort
- Fitfluencers inspireren jongeren om te sporten, maar tonen vaak onrealistische ideaalbeelden.
- Bewust omgaan met sociale media is cruciaal – voor jongeren én influencers.
- Marloes pleit voor meer kritisch mediagebruik en openheid over het proces achter het ‘perfecte’ lichaam.
Jongeren en sociale media: het debat is nog lang niet uitgewoed. Marloes De Brabandere onderzocht de wereld van fitfluencers en de impact die ze op adolescenten hebben. “Jongeren vinden bij hen de motivatie om te sporten. Maar ze spiegelen zich ook aan die perfecte lijven.”
Wat zijn fitfluencers, Marloes?
Marloes De Brabandere: “Personen met veel volgers op sociale media die een expertise rond fitness hebben. Ze posten sportinstructies, video’s over gezonde voeding of over supplementen… Al vanaf een klein aantal volgers kan je een fitfluencer zijn, alles hangt af van de mate waarin je over een specialisatie beschikt en daarmee anderen inspireert. In mijn onderzoek heb ik gefocust op heel gespierde fitness-influencers die oefeningen delen voor in de fitness of thuis. Work-outs voor strakke buikspieren bijvoorbeeld, of Tabataintervaltrainings (die 4 minuten duren en bestaan uit acht intervallen, red.).”
Waarom koos je specifiek voor deze groep?
“Omdat mijn onderzoek draait om de impact van fitness influencers op adolescenten. Zij zijn heel beïnvloedbaar en hun identiteit en lichaam zijn in volle ontwikkeling. Fitness is momenteel zeer populair in die groep, omdat het een makkelijke, laagdrempelige sport is waarvoor je niet veel materiaal nodig hebt. Voor veel oefeningen volstaat je eigen lichaamsgewicht.”
Waar vond je jongeren die wilden deelnemen aan jouw onderzoek?
“Ik gaf op verschillende scholen uitleg over het onderzoek en leerlingen vulden mijn vragenlijsten in op hun pc of een tablet. Niet elk land laat onderzoekers toe op scholen. Dat we in België die kans wel krijgen, is heel waardevol. Daarnaast deed ik ook een-op-eeninterviews. Na elk klasbezoek of interview gaf ik een debriefing waarin ik meegaf dat uiterlijk niet alles is en dat vrienden hen appreciëren om wie ze zijn, niet om hoe ze eruitzien. Adolescenten moeten weten dat ze geen perfect lichaam hoeven na te streven. Sport moet zorgen voor ontspanning en gezondheid, niet voor het perfecte plaatje. En het mag zeker geen verslaving worden.”
Is er ook een persoonlijke link?
“Ja, toch wel. Mijn broer was een puber toen ik aan mijn doctoraat begon. Hij volgde ook een paar fitfluencers. Als ik tijdens mijn onderzoek op vragen botste, dan had ik hem als hulplijn. (lacht) Ik heb de indruk dat hij zich in het onderzoek herkent en dat hij stiekem trots is dat hij zijn steentje kon bijdragen.
Zelf doe ik aan toestelturnen. Ook daar heb je kracht en een zeker bewustzijn over je spieren voor nodig. Veel van wat ik fitfluencers hoorde zeggen, is ook voor mijn sport interessant. Maar mijn niveau is niet hoog, dus zelf ben ik absoluut geen influencermateriaal.”
In welke fase zit je onderzoek?
“De laatste! Een maand geleden heb ik mijn doctoraat ingediend en heel binnenkort mag ik het verdedigen. Van het schrijfproces heb ik enorm genoten. Eindelijk kon ik alles wat ik wist mooi bundelen. Voor veel onderzoekers is dit wellicht herkenbaar. In het tweede of derde jaar denk je: gaat dit wel goed komen? Zal ik een coherent verhaal kunnen vertellen? Deze fase geeft me dus voldoening.”
Wat ben je te weten gekomen?
“Dat adolescenten fitness influencers als een leeftijdsgenoot zien en zich aan hen spiegelen. Met hun gespierde lichamen stellen ze een ideaalbeeld voor, waarmee ze jongeren een slecht gevoel kunnen geven. De kloof lijkt immers onoverbrugbaar. Aan de negatieve kanten van sociale media wordt al veel aandacht besteed, in mijn onderzoek wilde ik ook op zoek gaan naar de positieve aspecten. Jongeren sporten te weinig, bijvoorbeeld. Kunnen fitfluencers hen dan niet – op een gezonde manier weliswaar – aanzetten om meer te bewegen? Daarom koos ik voor mijn onderzoek de titel ‘The Silver Lining of Fitfluencers’ .
Want de tieners met wie ik sprak hebben een positief beeld van hun idolen. Ze vinden er motivatie, inspiratie en oefeningen. Die paradox blijkt heel duidelijk uit mijn onderzoek: er is de negatieve impact op mentaal welzijn en lichaamstevredenheid en anderzijds de motiverende, inspirerende factor.”
Marloes: "De meeste influencers die alleen maar poseren met hun lichaam kan je gerust onderbrengen in de categorie ‘schadelijk’."
Hoe herken je een goede fitfluencer?
“Concrete aanbevelingen doen is heel moeilijk. Een fitfluencer die jou een slecht gevoel geeft heeft misschien geen impact op mij of omgekeerd. De meeste influencers die alleen maar poseren met hun lichaam kan je gerust onderbrengen in de categorie ‘schadelijk’. Je leert niks van hen, ziet enkel die ideale lijven. We raden fitfluencers dan ook aan om mindful en down-to-earth te posten, dicht bij het authentieke en realistische te blijven. Iemand die aangeeft door een moeilijke periode te gaan, of die bekent 4 of 5 jaar aan dat lijf gewerkt te hebben: dat biedt perspectief en helpt jongeren om een inschatting te maken van wat haalbaar is. Wist je trouwens dat adolescenten intussen copingstrategieën ontwikkelden? Als er content voorbijkomt die hen een slecht gevoel geeft, dan scrollen ze daar zeer snel voorbij. Zo komt die niet in hun algoritmes terecht en voorkomen ze dat ze continu gelijkaardige dingen te zien krijgen.”
De lat lijkt nu wel erg hoog te liggen, wat ons lichaam betreft. Klopt die indruk?
“Ideaalbeelden hebben altijd bestaan. Vollere lichamen die fertiliteit uitstralen, magere Kate Moss-lijven, Marilyn Monroe die daar ergens tussenin zit… Maar sociale media maken de ideaalbeelden die momenteel heersen alomtegenwoordig. Daarom is het zo belangrijk om dit soort onderzoek te voeren. Het lijkt me belangrijk dat fitfluencers zich bewust zijn van hun potentiële impact en dat jongeren beseffen dat ze kritisch moeten zijn. Ook beleidsmakers, onderwijzers en ouders moeten zich bewust zijn van dit fenomeen. Nu er zoveel verandert, is er nood aan een zekere rust en expertise.”
Het einde van je doctoraat komt nu wel heel dichtbij. Wat hierna?
"Met dit onderzoek hebben we gefocust op adolescenten en er is nog zoveel dat onderzocht kan worden. Voor een buitenstaander lijkt een doctoraat van vier jaar heel lang, maar ik vind het zeer beperkt. Ik hoop dus dat er een vervolg komt voor mij. In welke vorm of onder wiens vleugels, da’s afwachten, natuurlijk.”
Marloes De Brabandere is onderzoeker aan de vakgroep Communicatiewetenschappen en legt daar de laatste hand aan haar doctoraat 'The Silver Lining of Fitfluencers'. Marloes is gymnaste en geeft training toestelturnen op competitieniveau aan 10- tot 14-jarigen. De brug met ongelijke leggers is haar favoriet.
Lees ook
Is het einde van sociale media nabij?
Twee decennia lang vormden Facebook en co het kloppend hart van ons online bestaan. Maar het geloof in de verbindende kracht van sociale media brokkelt af.
UGent en spelers in de kinderopvang slaan de handen in elkaar voor een betere kinderopvang
De komende vier jaar loopt er via de Leerstoel Kinderopvang een onderzoek aan de UGent naar de pedagogische kwaliteit van de kinderopvang in Vlaanderen. Het onderzoek komt er door een unieke samenwerking van belangrijke private en publieke spelers in de kinderopvang.
Mag dit online? Vijf tips om veilig vakantiefoto’s van je kinderen te delen
Schattige babyfoto’s, de eerste schooldag van je peuter of binnenkort de vakantiefoto’s met de kinderen. Ouders delen graag foto’s van hun kinderen. Maar het online delen van die foto’s brengt ook risico’s met zich mee. Doctoraatsonderzoeker Elisabeth Van den Abeele geeft tips hoe je er als ouder best mee omgaat.
Testament maakt het verschil bij kinderen met motorische ontwikkelingsstoornis
Ooit al gehoord van DCD? Bijna één op de vier huisartsen alvast niet. Nochtans komt het vaak voor en is een vroege detectie noodzakelijk om de impact te beperken. Dankzij het geld van een testament zetten UGent-onderzoekers de aandoening nu op de kaart.
