Charlotte Scott wint prestigieuze prijs voor onderzoek naar leververvetting: “Te vaak pas ontdekt als het al te laat is”

Charlotte Scott (UGent-VIB) heeft met haar leveronderzoek de Baillet Latour Biomedical Award gewonnen. Dat is een van de belangrijkste wetenschappelijke prijzen voor jonge onderzoekers in België, goed voor een onderzoeksbudget van 1 miljoen euro. We duiken dieper in haar onderzoek naar macrofagen en haar onverwachte weg naar Gent.

Charlotte, nogmaals proficiat! Hoe was het om die prestigieuze prijs te winnen?

“Ik ben enorm vereerd. De competitie voor dit soort prijzen is ontzettend hoog. Tegelijk zie ik het niet als een persoonlijke prijs. Het is een bekroning voor het werk van mijn team en iedereen die me de afgelopen jaren gesteund heeft.

Het was de uitgelezen kans om met mijn team en familie stil te staan bij wat we de afgelopen jaren bereikt hebben. De financiering van wetenschappelijk onderzoek verloopt meestal vrij zakelijk: je krijgt een mail dat de fondsen zijn toegekend en daarna gaat iedereen weer verder. Dit voelde echt als een uitzonderlijk feest. We hebben het gepast gevierd.”

Je onderzoek richt zich specifiek op macrofagen in de lever. Waarom zijn die zo belangrijk?

“Macrofagen zijn de vuilnisophalers van ons lichaam. Ze eten en ruimen virussen, bacteriën en stervende cellen op. We hebben ontdekt dat macrofagen anders gaan handelen als de lever ziek is. Sommige vormen dan een ‘granuloom’: een soort samengeklitte opeenhoping. We vermoeden dat die granulomen extra schade toebrengen, vooral wanneer de lever nog aan het herstellen is. Dat kan uiteindelijk leiden tot cirrose, waarbij littekenweefsel de leverwerking ernstig verstoort en wat vandaag vaak onomkeerbaar is. Door te begrijpen waarom die granulomen ontstaan en hoe we de macrofagen kunnen manipuleren, hopen we ooit cirrose te kunnen herstellen.”

Hoe groot is de impact van dit soort leverziektes wereldwijd?

“Groter dan de meeste mensen denken. Ongeveer 30 procent van de wereldbevolking lijdt aan leververvetting. De ziekte hangt sterk samen met de obesitasepidemie en onze westerse levensstijl. Het is een sluimerend probleem omdat de vroege stadia meestal ‘asymptomatisch’ zijn en mensen er niets van merken tot het te laat is. Als de ziekte evolueert naar fibrose of cirrose, is een levertransplantatie vaak nog de enige optie. Leidt ons onderzoek tot nieuwe therapieën, dan kunnen we enorm veel patiënten helpen of een levertransplantatie besparen.”

Je zette je labo hier zes jaar geleden op. Hoe belandt een Britse wetenschapper in Gent?

“Dat was eerlijk gezegd nooit het plan. Na mijn doctoraat in Schotland zou ik eigenlijk naar Zweden verhuizen voor een postdoctoraal onderzoek. Maar toen ik naar de UGent kwam om enkele experimenten uit te voeren met onderzoeksinfrastructuur die ze in Schotland niet hadden, ontmoette ik professor Martin Guilliams. Hij vertelde me over de nieuwe technologieën waarmee je de functie van macrofagen nog beter kon bestuderen. Die waren toen nog niet volledig gevalideerd, maar ik werd vooral getriggerd door de passie en motivatie van Martin en professor Bart Lambrecht, de directeur van het Inflammation Research Center. Ik besloot het risico te nemen. Ik dacht dat ik drie jaar zou blijven, maar dertien jaar later ben ik nog altijd in België.”

Wetenschappelijk onderzoek gaat ook gepaard met tegenslagen. Hoe lukt het jou om gemotiveerd te blijven?

“Ik kom er eerlijk voor uit: ik ben een nerd (lacht). Ik ben altijd nieuwsgierig naar hoe dingen in elkaar zitten en functioneren. Als je die drijfveer mag toepassen op wat je echt interesseert, krijgt je motivatie niet snel een deuk. Maar wat me echt gemotiveerd houdt, is mijn team. Ik omring me met mensen die gepassioneerd zijn door hun vak. Wanneer een veelbelovende hypothese niet klopt of een financiering wordt afgewezen, slepen zij me er doorheen. En natuurlijk helpt het om altijd het grote doel voor ogen te houden: mensen gezonder maken.”