Iedereen heeft wel een leerkracht die inspireerde en je altijd zal bijblijven. Die vol passie en kennis de klas begeesterde en leren plezierig maakte. Die je interesse aanwakkerde en je het zelfvertrouwen gaf om een bepaald pad in te slaan. Bij UGent alumnus van het jaar Ellen Moons was dat haar leerkracht fysica. Maar wat onderscheidt een inspirerende leerkracht van een goede vakleerkracht? En is dat extra laagje aangeboren of kan je inspireren ook leren?
Van dat laatste zijn Philippe Smet en Katrien Strubbe van de educatieve master Wetenschappen en Technologie aan de UGent alvast overtuigd.
Leren inspireren in een notendop:
● Inspirerende leerkrachten combineren vakkennis met enthousiasme, nieuwsgierigheid en de vaardigheid om leerlingen actief aan het denken te zetten.
● Inspireren is geen aangeboren talent, maar een competentie die je ontwikkelt door oefening, (zelf)reflectie en praktijkervaring.
● De educatieve master Wetenschappen en Technologie leert toekomstige leerkrachten hoe ze wetenschap begrijpelijk, relevant en boeiend maken voor uiteenlopende doelgroepen van leerlingen.
● Ten slotte nog Katriens tip: “Je moet je leerlingen ook graag zien.”
De kracht van een inspirerende leerkracht
Leerkrachten wacht, zeker bij de start van hun carrière, een uitdagende loopbaan. Toch vinden Katrien en Philippe het een van de mooiste beroepen. Katrien: "Je werkt met jongeren op een moment waarop ze volop in ontwikkeling zijn. Je helpt hen niet alleen kennis verwerven, maar ook vaardigheden ontwikkelen en hun plaats vinden in de samenleving. Dat is een enorme verantwoordelijkheid, maar tegelijk ook een voorrecht."
Philippe benadrukt de maatschappelijke waarde van het beroep. "Wetenschappelijke geletterdheid wordt steeds belangrijker. Mensen worden dagelijks geconfronteerd met informatie over klimaat, gezondheid, technologie of energie. Leerkrachten spelen een cruciale rol in het ontwikkelen van kritisch denkvermogen. Die impact reikt verder dan het klaslokaal."
"Voor mij begint inspiratie bij enthousiasme", aldus Katrien. "Maar enthousiasme alleen is niet genoeg. Het gaat erom dat je leerlingen meeneemt in een denkproces. Dat je hen laat zien waarom iets interessant is, hoe kennis tot stand komt en welke vragen er nog openliggen. Als leerlingen de les verlaten met nieuwe vragen in hun hoofd, heb je vaak meer bereikt dan wanneer ze enkel een reeks feiten hebben meegekregen."
Kan je leren inspireren?
Philippe: “Ik heb zelf veel al doende geleerd. Ook vandaag vind ik dat nog altijd de beste manier. Want er bestaat niet één ideaal type leerkracht. Sommige mensen inspireren door hun verhalen, anderen door hun interactie met leerlingen, hun enthousiasme of hun vakkennis. Wat we onze studenten in de educatieve master proberen mee te geven, is dat ze hun eigen stijl mogen ontwikkelen. Je hoeft niemand te kopiëren om een sterke leerkracht te worden."
Katrien: "Inspireren is geen aangeboren talent. Het is iets wat groeit door te oefenen, feedback te krijgen, een nieuwe aanpak uit te proberen en te reflecteren op wat goed en minder goed loopt. Zo ontwikkelen studenten stap voor stap hun eigen kracht als leerkracht."
Meer dan een goede vakleerkracht
Volgens Philippe ligt net daarin de meerwaarde van een professionele lerarenopleiding. "Je leert niet alleen wat je wil vertellen, maar vooral hoe je ervoor zorgt dat leerlingen er actief mee aan de slag gaan en echt nadenken over de nieuwe leerstof. We geven hen daarvoor allerlei tools en trucjes mee. Soms zijn dat heel simpele zaken: door je les te starten met een experiment dat meteen de relevante vragen oproept, in plaats van eerst de droge theorie en dan pas de illustratie, trek je meteen de aandacht van je leerlingen."
"Microteaching is ook een mooi voorbeeld", legt Katrien uit. "Studenten geven korte lessen aan medestudenten en krijgen daar uitgebreide feedback op. Dat gebeurt in een veilige omgeving waarin je mag experimenteren. Maar we dagen ze wel uit: de medestudenten spelen verschillende rollen, zoals bijvoorbeeld die van de ongeïnteresseerde leerling. Die eerste ervaringen vormen een belangrijke opstap naar de stages."
Katrien Strubbe: "Inspireren is geen eenrichtingsverkeer."
Tijdens die stages ontdekken studenten pas echt hoe divers onderwijs kan zijn. Ze leren omgaan met verschillende klasgroepen, onderwijsvormen en niveaus. Een belangrijke tool is zelfreflectie. Katrien: “Studenten houden bij wat goed en minder goed ging en hoe ze dat willen verbeteren. Ze leren voortdurend nadenken over hun aanpak en over de impact van hun keuzes op het leerproces van leerlingen. Tijdens hun stage krijgen ze ook feedback van ons en van de vakmentor, de leerkracht van wie ze de klas overnemen.”
Luisteren naar je leerlingen
"Een belangrijke uitdaging voor leerkrachten is schakelen tussen verschillende contexten", zegt Philippe. "De manier waarop je een concept uitlegt aan leerlingen uit de eerste graad verschilt van hoe je dat doet in de derde graad of aan volwassenen. Daarom besteden we in de educatieve master veel aandacht aan communicatie. Hoe maak je complexe inhoud toegankelijk zonder de wetenschappelijke correctheid te verliezen? Hoe achterhaal je waar je leerlingen moeilijkheden mee hebben? Hoe maak je de kennis relevant voor hen? Tip: betrek hun leefwereld erbij. Met een smartphone kan je vandaag de zotste experimenten doen (lacht)."
Katrien vult aan: “Inspireren is ook geen eenrichtingsverkeer, maar lukt pas na interactie met je leerlingen. We stimuleren onze studenten om te luisteren naar de vragen van hun leerlingen en daarop in te spelen. En dat altijd op een respectvolle manier. Dat is voor mij ook enorm belangrijk: je moet je leerlingen graag zien (lacht).”
Wil jij ook leren hoe je wetenschap en technologie tot leven brengt voor de volgende generatie? Ontdek dan wat de educatieve master Wetenschappen en Technologie te bieden heeft.
Lees ook
De educatieve master: perfect voor wie voor de klas wil staan (ook als je al een bachelor volgt)
Als je een job in het onderwijs overweegt, dan is een educatieve master sowieso iets voor jou. Je hoeft geen ‘extra’ opleiding te volgen om leerkracht te worden, het gebeurt allemaal tijdens je masteropleiding. Ook wanneer je droomt van een ander soort job waarin je vormingen of trainingen geeft, kom je er aan je trekken.
Lees ook
Hoe een leerstoel scholieren ondersteunt bij het maken van een weloverwogen studiekeuze
In het secundair onderwijs veranderen elk jaar 18.000 leerlingen van studierichting na een verkeerde keuze. Wat als we kinderen en jongeren kunnen helpen een betere studiekeuze te maken?
Gentse tool kan 100 miljoen kinderen wereldwijd helpen om te leren coderen
Elk kind aan het coderen krijgen, dat is de gedeelde missie van enkele UGent-onderzoekers en het leerplatform FTRPRF. Samen ontwikkelden ze met de steun van VLAIO een digitale co-teacher voor de populaire programmeertaal Scratch.
De educatieve master: perfect voor wie voor de klas wil staan (ook als je al een bachelor volgt)
Als je een job in het onderwijs overweegt, dan is een educatieve master sowieso iets voor jou. Je hoeft geen ‘extra’ opleiding te volgen om leerkracht te worden, het gebeurt allemaal tijdens je masteropleiding. Ook wanneer je droomt van een ander soort job waarin je vormingen of trainingen geeft, kom je er aan je trekken.
Hoe vrijetijdsproject Dodona uitgroeide tot hét platform om te leren programmeren
Wat computerlessen zijn geweest voor de huidige dertigers en twintigers, is programmeren voor de jongere generaties. Het wordt even standaard in hun curriculum als taal en wiskunde. Alleen is de weg ernaartoe nog wat hobbelig. Dodona, het project van Peter Dawyndt en Bart Mesuere, kan mee het pad effenen.
