Iedereen herkent het gevoel: een gesprek dat zo vlot loopt dat woorden overbodig lijken, een klas waarin de vonk overspringt, een concert waarbij duizenden mensen als één geheel bewegen. Maar bestaat er wetenschappelijk bewijs dat mensen ‘op dezelfde golflengte’ kunnen zitten?
In het kort
- Suzanne Dikker onderzoekt hersenritmes bij sociale interactie.
- Ze toonde aan dat ‘op dezelfde golflengte zitten’ geen louter gevoel is, maar een meetbaar hersenproces.
- Het proces kan mogelijk worden versterkt, wat toepassingen voor welzijn, leren en therapie kan opleveren.
- De bevindingen werden gepubliceerd in Trends in Cognitive Sciences, een van de meest prestigieuze tijdschriften binnen de cognitieve wetenschappen.
Wetenschappers noemen het fenomeen 'sociale synchronie': de afstemming van hersenritmes, lichaamstaal en taalgebruik tussen mensen tijdens sociale interactie. Maar is dat gevoel ook objectief meetbaar? Een internationaal onderzoeksteam geleid door Suzanne Dikker, professor aan de Universiteit Gent en verbonden aan New York University, heeft hierop een genuanceerd maar hoopvol antwoord: ja.
Van festivals tot musea: onderzoek in het echte leven
Suzanne en haar onderzoeksteam kozen bewust voor onderzoek buiten het laboratorium. Met draagbare EEG-headsets registreerden ze tien jaar lang de hersenactiviteit van duizenden deelnemers in musea, op festivals en in scholen.
Verder werkten de onderzoekers ook samen met de Latijns-Amerikaanse muzikanten Bad Bunny en Residente om de hersenactiviteit van de artiesten vast te leggen. De EEG-gegevens toonden duidelijk de synchronie van hun hersenactiviteit terwijl ze muziek maakten.
"Onze jarenlange experimenten tonen aan dat we het ogenschijnlijk ongrijpbare concept van 'op dezelfde golflengte zitten' consistent kunnen meten", zegt Suzanne.
Positieve effecten in het klaslokaal
Uit het onderzoek bij middelbare scholieren bleek trouwens een opvallend patroon: hoe meer de hersenactiviteit van leerlingen onderling gesynchroniseerd was, hoe groter de kans dat ze elkaar en de les zelf positief beoordeelden. Bovendien onthielden leerlingen die gesynchronizeerde hersenactiviteit vertoonden tijdens de lessen, de leerstof beter.
"Sociale synchronie speelt een belangrijke rol in gezonde sociale relaties en in leren", zegt Suzanne. "Er is groeiend bewijs dat face-to-face activiteiten die interpersoonlijke synchronie bevorderen essentieel zijn om sociale cohesie in gemeenschappen in stand te houden."
Volgende stap: synchronie bewust stimuleren
Kunnen we het proces van ‘op dezelfde golflengte zitten’ ook bewust stimuleren? Dat is de vraag waarmee Suzanne en haar collega's verder aan de slag gaan. Door beter te begrijpen hoe sociale synchronie ontstaat, hopen ze inzichten te ontwikkelen die kunnen bijdragen aan sterkere sociale verbindingen, betere leeromgevingen en nieuwe therapeutische toepassingen.
Het onderzoek laat zien dat verbondenheid niet alleen iets is wat we ervaren, maar ook iets wat zich afspeelt in de ritmes van onze hersenen, ons gedrag en onze communicatie. En precies daar ligt volgens de onderzoekers een belangrijke sleutel tot hoe mensen leren, samenwerken en relaties opbouwen.
De wetenschap achter de foto
Voor haar onderzoek gebruikte Suzanne Dikker onder meer The Mutual Wave Machine: een installatie op het kruispunt van kunst en wetenschap. Twee deelnemers nemen tegenover elkaar plaats terwijl EEG-sensoren hun hersenactiviteit meten. De lichtpatronen rondom hen geven hun hersengolven in real time weer.
Wil je zelf ervaren hoe het voelt om 'op dezelfde golflengte' te zitten? In de Empathiefabriek in het Universiteitsmuseum Utrecht laat Suzanne bezoekers zelf experimenteren met hersengolven.
Suzanne Dikker is sinds 2025 professor aan de faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen van de UGent. Haar interdisciplinaire onderzoek kadert in het project InterCom dat subsidie ontving van de European Research Council (ERC Consolidator Grant). De bevindingen werden gepubliceerd in Trends in Cognitive Sciences, een van de meest prestigieuze tijdschriften binnen de cognitieve wetenschappen.
Foto header: Sandra Kaas
Foto biografie: Thaddeus Rombauer
Lees ook
Waarom hebben we meer begrip voor iemand met een gebroken been dan voor iemand met een depressie?
Waarom hebben we meteen begrip voor iemand met een gebroken been, maar vinden we het zoveel moeilijker om empathie te tonen voor wie psychisch lijdt? Voor wie een depressie heeft of een burn-out?
Waarom maken we de hele tijd ruzie op vakantie?
Je keek er al maanden naar uit... eindelijk vakantie. Met zijn tweetjes op city trip, met het hele gezin naar zee of met vrienden gaan fietsen in Nederland. Héérlijk vooruitzicht. Maar als het dan eindelijk zover is, lijk je alleen maar ruzie te maken met je lief (en/of de rest van het gezin).
Vrienden voor het leven: hoe vriendschappen ons gezonder maken
Onderzoek wijst uit dat mensen met een goed sociaal netwerk gelukkiger, gezonder en langer leven. Maar een druk sociaal leven staat niet per se gelijk aan een goed sociaal leven. Stressexpert en professor Marie-Anne Vanderhasselt neemt het effect van vriendschap op stress onder de loep.
Wat als je partner weinig of geen emoties deelt?
Emoties delen zorgt voor intimiteit. Zelfhulpboeken delen daarom kwistig tips om emoties te leren uiten. Maar wat als je partner weinig of geen emoties deelt? Volgens postdoctoraal onderzoeker Laura Sels hoeft dat niet per se een probleem te zijn.
