Iedereen herkent het gevoel: een gesprek dat zo vlot loopt dat woorden overbodig lijken, een klas waarin de vonk overspringt, een concert waarbij duizenden mensen als één geheel bewegen. Maar bestaat er wetenschappelijk bewijs dat mensen ‘op dezelfde golflengte’ kunnen zitten?
In het kort
- Suzanne Dikker onderzoekt hersenritmes bij sociale interactie.
- Ze toonde aan dat ‘op dezelfde golflengte zitten’ geen louter gevoel is, maar een meetbaar hersenproces.
- Het proces kan mogelijk worden versterkt, wat toepassingen voor welzijn, leren en therapie kan opleveren.
- De bevindingen werden gepubliceerd in Trends in Cognitive Sciences, een van de meest prestigieuze tijdschriften binnen de cognitieve wetenschappen.
Wetenschappers noemen het fenomeen 'sociale synchronie': de afstemming van hersenritmes, lichaamstaal en taalgebruik tussen mensen tijdens sociale interactie. Maar is dat gevoel ook objectief meetbaar? Een internationaal onderzoeksteam geleid door Suzanne Dikker, professor aan de Universiteit Gent en verbonden aan New York University, heeft hierop een genuanceerd maar hoopvol antwoord: ja.
Van festivals tot musea: onderzoek in het echte leven
Suzanne en haar onderzoeksteam kozen bewust voor onderzoek buiten het laboratorium. Met draagbare EEG-headsets registreerden ze tien jaar lang de hersenactiviteit van duizenden deelnemers in musea, op festivals en in scholen.
Verder werkten de onderzoekers ook samen met de Latijns-Amerikaanse muzikanten Bad Bunny en Residente om de hersenactiviteit van de artiesten vast te leggen. De EEG-gegevens toonden duidelijk de synchronie van hun hersenactiviteit terwijl ze muziek maakten.
"Onze jarenlange experimenten tonen aan dat we het ogenschijnlijk ongrijpbare concept van 'op dezelfde golflengte zitten' consistent kunnen meten", zegt Suzanne.
Positieve effecten in het klaslokaal
Uit het onderzoek bij middelbare scholieren bleek trouwens een opvallend patroon: hoe meer de hersenactiviteit van leerlingen onderling gesynchroniseerd was, hoe groter de kans dat ze elkaar en de les zelf positief beoordeelden. Bovendien onthielden leerlingen die gesynchronizeerde hersenactiviteit vertoonden tijdens de lessen, de leerstof beter.
"Sociale synchronie speelt een belangrijke rol in gezonde sociale relaties en in leren", zegt Suzanne. "Er is groeiend bewijs dat face-to-face activiteiten die interpersoonlijke synchronie bevorderen essentieel zijn om sociale cohesie in gemeenschappen in stand te houden."
Volgende stap: synchronie bewust stimuleren
Kunnen we het proces van ‘op dezelfde golflengte zitten’ ook bewust stimuleren? Dat is de vraag waarmee Suzanne en haar collega's verder aan de slag gaan. Door beter te begrijpen hoe sociale synchronie ontstaat, hopen ze inzichten te ontwikkelen die kunnen bijdragen aan sterkere sociale verbindingen, betere leeromgevingen en nieuwe therapeutische toepassingen.
Het onderzoek laat zien dat verbondenheid niet alleen iets is wat we ervaren, maar ook iets wat zich afspeelt in de ritmes van onze hersenen, ons gedrag en onze communicatie. En precies daar ligt volgens de onderzoekers een belangrijke sleutel tot hoe mensen leren, samenwerken en relaties opbouwen.
De wetenschap achter de foto
Voor haar onderzoek gebruikte Suzanne Dikker onder meer The Mutual Wave Machine: een installatie op het kruispunt van kunst en wetenschap. Twee deelnemers nemen tegenover elkaar plaats terwijl EEG-sensoren hun hersenactiviteit meten. De lichtpatronen rondom hen geven hun hersengolven in real time weer.
Wil je zelf ervaren hoe het voelt om 'op dezelfde golflengte' te zitten? In de Empathiefabriek in het Universiteitsmuseum Utrecht laat Suzanne bezoekers zelf experimenteren met hersengolven.
Suzanne Dikker is sinds 2025 professor aan de faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen van de UGent. Haar interdisciplinaire onderzoek kadert in het project InterCom dat subsidie ontving van de European Research Council (ERC Consolidator Grant). De bevindingen werden gepubliceerd in Trends in Cognitive Sciences, een van de meest prestigieuze tijdschriften binnen de cognitieve wetenschappen.
Foto header: Sandra Kaas
Foto biografie: Thaddeus Rombauer
Read also
Chat line for and by students even known to the king
Students Oshin and Jarne founded Epione, a chat line for and by students, two years ago. Meanwhile, their initiative to improve students' mental well-being is even on the radar of the Belgian King.
Do you fall in love more quickly in the summer?
“Summer lovin', had me a blast. Summer lovin', happened so fast.” Danny and Sandy felt it already in the classic film Grease: during the summer there is love in the air. But is there any truth in it? Do we fall in love more quickly in the summer?
Laura Sels seeks the secret to a successful relationship
For Laura Sels, not a day goes past without talking about relationships. You could call her a romantic, although she doesn’t necessarily believe in the ‘one and only’. She spends a little too much time looking at things from a research perspective for that: after all, as a postdoc, she is studying emotional processes in romantic relationships. “I can spend hours philosophising and thinking about them. I am also keen to actually help couples in the future.”
Forget Tinder, head for the Boekentoren
The place to be if you are looking for scientific literature, periodicals, theses or manuscripts…. And who knows, maybe even the love of your life? For some, the magnificent setting of the Ghent University Boekentoren tower has not only been a place to study, but also the beginning of something beautiful.
