Waarom onthoud je dingen beter door (jezelf) te testen?

Bezig met het leren van een nieuwe taal? Dan kan je beter jezelf testen dan alleen maar nieuwe woorden uit het hoofd leren. Want enkel bij testen begin je die nieuwe woorden echt te onthouden. 

Het is een bekend effect in de psychologie en wordt het ‘testeffect’ genoemd: wanneer je iets nieuws leert, verbetert een testfase je geheugen meer dan een studiefase. Onderzoekers Tom Verguts en Haopeng Chen van de faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen hebben onderzocht hoe dat testeffect werkt in je brein. Ze deden dit door te werken met predictiefouten. 

Wat hebben jullie precies onderzocht?

“We hebben onderzocht welke delen van je brein actief zijn als je een predictiefout maakt. Een predictiefout komt voor als het antwoord op een vraag helemaal anders is dan wat je verwacht. Stel je voor dat je bijna zeker bent dat Sydney de hoofdstad is van Australië, maar iemand corrigeert je en zegt dat het Canberra is. Of stel je voor dat je een wilde gok doet die tóch correct blijkt te zijn. Dat zijn allebei predictiefouten.”

“Wij hebben ontdekt dat de hersengebieden die actief zijn bij zulke predictiefouten, dezelfde zijn als de gebieden die actief zijn als je iets leert.” 

Over welke hersengebieden gaat het dan?

“Het beloningscircuit in ons brein, dat bijvoorbeeld ook actief is bij een alcohol- of drugsverslaving. Dat was een onverwacht resultaat: waarom zou het beloningssysteem van ons brein actief worden in een testsituatie?” 

“Maar zó gek is het ook weer niet: je kunt een predictiefout zien als een onverwachte beloning waar je brein iets mee doet. Je brein is er immers niet ‘just for fun’: het pikt er die dingen uit die nuttig zijn om bij te leren en zo’n onverwachte beloning is een heel nuttig signaal.” 

“Bij een verwachte beloning, als je bijvoorbeeld zeker bent van het juiste antwoord op een vraag, blijft het beloningscircuit in je brein stil. Daarom leren we beter als we predictiefouten maken.” 

Hoe hebben jullie dat onderzocht?

“We hebben een experiment gedaan waarin we proefpersonen woorden in Swahili aanleerden. Na die leerfase testten we hoe goed ze de nieuwe woorden kenden: de proefpersonen kregen een Nederlands woord te zien en moesten de juiste Swahili-vertaling kiezen. We vroegen ook altijd hoe zeker ze waren van hun antwoord.” 

“Daarna kregen ze te zien of hun antwoord juist of fout was. Wanneer ze twijfelden over hun keuze, maar die achteraf toch juist bleek te zijn, was dat een predictiefout. Het is in die situaties dat het beloningscircuit van het brein actief werd. Dat konden we zien omdat de proefpersonen tijdens de testfase in een fMRI-scanner lagen.” 

Waarom kozen jullie voor Swahili bij deze test?

“Omdat we er zeker van wilden zijn dat onze proefpersonen de nieuwe taal nog niet kenden. We gingen ook expliciet na of onze proefpersonen geen Swahili kenden. Maar uiteraard denken we dat onze resultaten geldig zijn voor alle nieuwe dingen die we leren – niet enkel Swahili dus.” 

Hoe leren we dan best iets nieuws?

“Je leert het meest als je fouten kunt maken en daar feedback op krijgt. Het beste leerpad is dus eerst studeren, dan een testfase met feedback, en tot slot een testfase zonder feedback.” 

“Die laatste fase is gewoon herhaling, waarin je bijvoorbeeld luidop je net geleerde woorden opzegt tijdens een wandeling. Die fase werkt natuurlijk enkel als je al genoeg gestudeerd hebt. Het is belangrijk dat je voor jezelf uitmaakt wanneer je naar een volgende fase kunt gaan: studie, test of herhaling.”

“Je ziet trouwens dat veel apps om een nieuwe taal te leren, zoals bijvoorbeeld Duolingo, inzetten op predictiefouten. Dat is een goed idee, omdat je dankzij die fouten beter leert.” 

Hebben jullie tips voor blokkende studenten?

“Als je voor een examen staat, test jezelf of je studiegenoten dan zeker op voorhand. Anatomiestudenten kunnen bijvoorbeeld steekkaarten maken met op de ene kant de naam van een lichaamsdeel en op de andere kant de foto daarvan. En wacht daar niet te lang mee: je mag redelijk snel van de studiefase naar de testfase gaan.”

Wat brengt de toekomst nog voor jullie onderzoek?

“In een van onze volgende experimenten gaan we tijdens de studiefase de hersengebieden in het beloningscircuit manipuleren met ultrasound. Met ultrasound kunnen we een heel specifiek hersengebied activeren, en wij zouden dat dus met het beloningscircuit doen.” 

“We hopen dat de studiefase daardoor op de testfase gaat lijken. Als dat lukt, zouden onze proefpersonen al Swahili moeten kunnen meteen na de leerfase. Zo kunnen we echt te weten komen in welke mate ons beloningscircuit belangrijk is voor ons leerproces.”