Onderzoek wijst uit dat mensen met een goed sociaal netwerk gelukkiger, gezonder en langer leven. Maar een druk sociaal leven staat niet per se gelijk aan een goed sociaal leven. Stressexpert en professor Marie-Anne Vanderhasselt neemt het effect van vriendschap op stress onder de loep.
Met goede vrienden leef je langer. Hoe zit dat precies?
Marie-Anne Vanderhasselt: “Een sterk vriendennetwerk, maar ook veel gevarieerde dagelijkse contacten, zorgen inderdaad mee voor een gezonder en gelukkiger leven. Dat toont onder andere een langdurige Harvard-studie aan. Het onderzoek startte in 1938, loopt momenteel nog bij 60 mannen en is uitgebreid naar de meer dan 2000 familieleden van de originele groep.”
“Daaruit is al het volgende gebleken: de beste indicator van wie zou uitgroeien tot een gelukkige, gezonde tachtigjarige, is niet het cholesterolgehalte of de bloeddruk, maar de tevredenheid over relaties en sterke sociale connecties. Meer zelfs: eenzaamheid was even nauw verbonden met vroegtijdig overlijden als roken of alcoholisme.
Hoe kan je dat verklaren?
“Onderzoek toont aan dat mensen met hechte vriendschappen beter bestand zijn tegen stress. We weten dat stress mee een aanleiding kan zijn tot chronische ontstekingen, wat in verband wordt gebracht met allerlei (ouderdoms)ziekten. We zijn minder vatbaar voor stress en die chronische ontstekingen dankzij een sociale buffer: een goede vriend kan namelijk acute lichamelijke stressreacties afzwakken. Ons stressresponssysteem schiet niet meteen de hoogte in wanneer er zich een stresserende situatie voordoet.”
Het lijkt alsof ons sociaal leven drukker is dan ooit en toch voelt 1 op 2 Vlamingen zich soms eenzaam. Hoe komt dat?
“Cruciaal bij eenzaamheid is dat je je alleen vóélt, niet dat je alleen bént. Je kan een grote sociale kring hebben, zelden alleen zijn en je toch heel eenzaam voelen. Vaak plannen we onze vrije tijd vol met sociale activiteiten. Fysiek zijn we wel aanwezig, maar mentaal denken we alweer aan de volgende afspraak of checken we onze telefoon. Daardoor leven we niet in het moment en creëren we minder ruimte voor échte verbinding.”
Marie-Anne Vanderhasselt: “Denk in ieder geval niet: ‘hoe meer vrienden, hoe beter’. Reflecteer in de plaats daarvan bewust over de verbinding met je beste vrienden en goede kennissen."
In welke relaties investeer je dan het beste. Of hoe moet je bepalen of een sociale relatie ‘de moeite’ is?
“Denk in ieder geval niet: ‘hoe meer vrienden, hoe beter’. Reflecteer in de plaats daarvan bewust over de verbinding met je beste vrienden en goede kennissen aan de hand van een ‘vriendschapsroos’. De meeste mensen hebben een kern van ongeveer 3 à 5 beste vrienden (daar horen vaak ook familieleden of een partner bij). Daarnaast hebben we ongeveer 10 goede vrienden die we voor de meeste zaken in vertrouwen nemen. En dan hebben we nog ongeveer 35 vrienden om mee te sporten, een hobby te delen of iets te drinken na het werk. Hoe meer in het hart van de roos, hoe meer verbonden we ons voelen met die persoon en hoe meer tijd we moeten proberen te investeren.”
Heb je nog tips om ons te wapenen tegen stress en eenzaamheid?
“Een praatje op café of een bezoek aan het buurtfeest is fijn, maar durf ook de stap te zetten naar een vereniging of hobby. Dan werk je in groep aan kleine projecten en bereik je samen doelen. Die gemeenschappelijke successen activeren onze gelukshormonen. Benoem ook de waarde van een deugddoend gesprek of een warme vriendschap. Zo creëer je vertrouwen en verbinding.”
Je bundelde je inzichten rond stress al in verschillende boeken en tools. Waarom is wetenschapscommunicatie volgens jou zo belangrijk?
“Thema’s als stress, vriendschap en eenzaamheid zijn vandaag relevanter dan ooit. Met mijn onderzoeken en boeken wil ik vooral terug warmte opzoeken. Wist je dat een lief berichtje dezelfde regio’s in je hersenen activeert als het effect van een hot pack of kersenpitkussen?”
- Marie-Anne Vanderhasselt is klinisch psycholoog, professor en hoofdonderzoeker aan het labo Experimentele Psychiatrie van de UGent.
- Ze doet onderzoek naar stress. Nadat ze haar inzichten bundelde rond stress bij ouders, zoomt ze nu in op vriendschap tegen stress.
- Het boek “Ouders onder hoogspanning” bracht heel wat teweeg. Via de website onderhoogspanning.be deelt ze verschillende gratis zelftests.
- Haar werk werd opgepikt door Agentschap Opgroeien en vormde de basis voor de campagne Opvoedstress met Kapitein Winokio.
- Ook in Kalm Waes deelde Marie-Anne haar kennis als stressexpert.
- In “Je bent een vriend van mij” beschrijft ze hoe vriendschap je leven kan verlengen.
Read also
Can people really be "on the same wavelength"?
Everyone knows the feeling: a conversation that flows so naturally words almost seem unnecessary, a classroom where ideas spark effortlessly, or a concert where thousands of people move as one. But is there scientific evidence that people can literally be "on the same wavelength"?
Chat line for and by students even known to the king
Students Oshin and Jarne founded Epione, a chat line for and by students, two years ago. Meanwhile, their initiative to improve students' mental well-being is even on the radar of the Belgian King.
Do you fall in love more quickly in the summer?
“Summer lovin', had me a blast. Summer lovin', happened so fast.” Danny and Sandy felt it already in the classic film Grease: during the summer there is love in the air. But is there any truth in it? Do we fall in love more quickly in the summer?
Laura Sels seeks the secret to a successful relationship
For Laura Sels, not a day goes past without talking about relationships. You could call her a romantic, although she doesn’t necessarily believe in the ‘one and only’. She spends a little too much time looking at things from a research perspective for that: after all, as a postdoc, she is studying emotional processes in romantic relationships. “I can spend hours philosophising and thinking about them. I am also keen to actually help couples in the future.”
